киметү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәкиметергәкиметмәскә
Инфинитив на -мак/-мәккиметмәк
Имя действиякиметүкиметмәү
Причастие настоящего временикиметүчекиметмәүче
Причастие прошедшего временикиметкәнкиметмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячаккиметәчәккиметмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыкиметәсекиметмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-аркиметеркиметмәс
Деепричастие сопутствия действиюкиметепкиметмичә
Деепричастие предшествия действиюкиметкәнчекиметмәгәнче
Деепричастие постдействиякиметкәчкиметмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениекиметимкиметкиметсенкиметиккиметегезкиметсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)киметмимкиметмәкиметмәсенкиметмиккиметмәгезкиметмәсеннәр
Условное наклонениекиметсәмкиметсәңкиметсәкиметсәккиметсәгезкиметсәләр
Условное наклонение (отр. форма)киметмәсәмкиметмәсәңкиметмәсәкиметмәсәккиметмәсәгезкиметмәсәләр
Настояще-будущее времякиметәмкиметәсеңкиметәкиметәбезкиметәсезкиметәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)киметмимкиметмисеңкиметмикиметмибезкиметмисезкиметмиләр
Прошедшее категорическое вр.киметтемкиметтеңкиметтекиметтеккиметтегезкиметте(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)киметмәдемкиметмәдеңкиметмәдекиметмәдеккиметмәдегезкиметмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.киметкәнменкиметкәнсеңкиметкәнкиметкәнбезкиметкәнсезкиметкәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)киметмәгәнменкиметмәгәнсеңкиметмәгәнкиметмәгәнбезкиметмәгәнсезкиметмәгәннәр
Будущее категорическое вр.киметәчәкменкиметәчәксеңкиметәчәккиметәчәкбезкиметәчәксезкиметәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)киметмәячәкменкиметмәячәксеңкиметмәячәккиметмәячәкбызкиметмәячәксызкиметмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.киметерменкиметерсеңкиметеркиметербезкиметерсезкиметерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)киметмәм(ен)киметмәссеңкиметмәскиметмәбезкиметмәссезкиметмәсләр
неперех.
  1. 1.
    уменьшать/уменьшить, делать сделать меньшим, убавлять/убавить, сокращать/сократить, урезать/урезать (о количестве, числе, размерах и т. п.)
    ◊уменьшение, убавление, сокращение
    • кеше санын киметү — сократить количество людей
    • чыгымнарны киметү — убавить расходы
  2. 2.
    уменьшать/уменьшить, убавлять/убавить, сбавлять/сбавить, скидывать/скинуть (вес, объём, стоимость, количество и т. п.)
    ◊уменьшение, сбавка, скидка
    • норманы киметү — уменьшить норму
    • үз авырлыгыңны киметү — сбавить вес (в весе)
  3. 3.
    уменьшать/уменьшить, снижать/снизить, сбавлять/сбавить, понижать/понизить
    ◊уменьшение, снижение, понижение, сбавка
    • товарларның үзкыйммәтен киметү — снизить себестоимость товаров
    • бәяләрне киметү — снизить цены
  4. 4.
    прям.и перен.уменьшать/уменьшить, снижать/снизить, понижать/понизить, ослаблять/ослабить, сбавлять/сбавить, убавлять/убавить, умерять/умерить (степень, силу, мощь, темп, мощность, скорость, интенсивность чего-л.)
    ◊уменьшение, снижение, понижение, ослабление, сбавка, убавление
    • пар басымын киметү — снизить (ослабить) давление пара
    • поезд тизлеген киметү — убавить скорость поезда
  5. 5.
    спец.убавлять/убавить (какую-л. часть одежды)
    ◊убавление
    • күлмәкнең озынлыгын киметү — убавить длину платья
  6. 6.
    снижать/снизить, умалять/умалить, преуменьшать/преуменьшить (роль, значение чего-л.)
    ◊снижение, умаление, преуменьшение
    • әсәрнең әһәмиятен киметү — умалить значение произведения
    • башкаларның күрсәткән хезмәтләрен киметү — преуменьшить заслуги других
  7. 7.
    мат.уменьшать/уменьшить; вычитать/вычесть
    ◊уменьшение, вычитание
    • кимет тамгасы — знак вычитания
  8. 8.
    заглушать/заглушить
    • сагышны киметү — заглушить тоску