киметү

глаголТатарско-русский словарь, 2007

Парадигма

	Положительная форма	Отрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргә	киметергә	киметмәскә
Инфинитив на -мак/-мәк	киметмәк
Имя действия	киметү	киметмәү
Причастие настоящего времени	киметүче	киметмәүче
Причастие прошедшего времени	киметкән	киметмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячак	киметәчәк	киметмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы	киметәсе	киметмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар	киметер	киметмәс
Деепричастие сопутствия действию	киметеп	киметмичә
Деепричастие предшествия действию	киметкәнче	киметмәгәнче
Деепричастие постдействия	киметкәч	киметмәгәч

	мин	син	ул	без	сез	алар
Желательное / повелительное наклонение	киметим	кимет	киметсен	киметик	киметегез	киметсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)	киметмим	киметмә	киметмәсен	киметмик	киметмәгез	киметмәсеннәр
Условное наклонение	киметсәм	киметсәң	киметсә	киметсәк	киметсәгез	киметсәләр
Условное наклонение (отр. форма)	киметмәсәм	киметмәсәң	киметмәсә	киметмәсәк	киметмәсәгез	киметмәсәләр
Настояще-будущее время	киметәм	киметәсең	киметә	киметәбез	киметәсез	киметәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)	киметмим	киметмисең	киметми	киметмибез	киметмисез	киметмиләр
Прошедшее категорическое вр.	киметтем	киметтең	киметте	киметтек	киметтегез	киметте(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)	киметмәдем	киметмәдең	киметмәде	киметмәдек	киметмәдегез	киметмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.	киметкәнмен	киметкәнсең	киметкән	киметкәнбез	киметкәнсез	киметкәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)	киметмәгәнмен	киметмәгәнсең	киметмәгән	киметмәгәнбез	киметмәгәнсез	киметмәгәннәр
Будущее категорическое вр.	киметәчәкмен	киметәчәксең	киметәчәк	киметәчәкбез	киметәчәксез	киметәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)	киметмәячәкмен	киметмәячәксең	киметмәячәк	киметмәячәкбыз	киметмәячәксыз	киметмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.	киметермен	киметерсең	киметер	киметербез	киметерсез	киметерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)	киметмәм(ен)	киметмәссең	киметмәс	киметмәбез	киметмәссез	киметмәсләр

неперех.

1.
уменьшать/уменьшить, делать сделать меньшим, убавлять/убавить, сокращать/сократить, урезать/урезать (о количестве, числе, размерах и т. п.)
◊уменьшение, убавление, сокращение
- кеше санын киметү — сократить количество людей
- чыгымнарны киметү — убавить расходы
2.
уменьшать/уменьшить, убавлять/убавить, сбавлять/сбавить, скидывать/скинуть (вес, объём, стоимость, количество и т. п.)
◊уменьшение, сбавка, скидка
- норманы киметү — уменьшить норму
- үз авырлыгыңны киметү — сбавить вес (в весе)
3.
уменьшать/уменьшить, снижать/снизить, сбавлять/сбавить, понижать/понизить
◊уменьшение, снижение, понижение, сбавка
- товарларның үзкыйммәтен киметү — снизить себестоимость товаров
- бәяләрне киметү — снизить цены
4.
прям.и перен.уменьшать/уменьшить, снижать/снизить, понижать/понизить, ослаблять/ослабить, сбавлять/сбавить, убавлять/убавить, умерять/умерить (степень, силу, мощь, темп, мощность, скорость, интенсивность чего-л.)
◊уменьшение, снижение, понижение, ослабление, сбавка, убавление
- пар басымын киметү — снизить (ослабить) давление пара
- поезд тизлеген киметү — убавить скорость поезда
5.
спец.убавлять/убавить (какую-л. часть одежды)
◊убавление
- күлмәкнең озынлыгын киметү — убавить длину платья
6.
снижать/снизить, умалять/умалить, преуменьшать/преуменьшить (роль, значение чего-л.)
◊снижение, умаление, преуменьшение
- әсәрнең әһәмиятен киметү — умалить значение произведения
- башкаларның күрсәткән хезмәтләрен киметү — преуменьшить заслуги других
7.
мат.уменьшать/уменьшить; вычитать/вычесть
◊уменьшение, вычитание
- кимет тамгасы — знак вычитания
8.
заглушать/заглушить
- сагышны киметү — заглушить тоску