киңәйтү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәкиңәйтергәкиңәйтмәскә
Инфинитив на -мак/-мәккиңәйтмәк
Имя действиякиңәйтүкиңәйтмәү
Причастие настоящего временикиңәйтүчекиңәйтмәүче
Причастие прошедшего временикиңәйткәнкиңәйтмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячаккиңәйтәчәккиңәйтмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыкиңәйтәсекиңәйтмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-аркиңәйтеркиңәйтмәс
Деепричастие сопутствия действиюкиңәйтепкиңәйтмичә
Деепричастие предшествия действиюкиңәйткәнчекиңәйтмәгәнче
Деепричастие постдействиякиңәйткәчкиңәйтмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениекиңәйтимкиңәйткиңәйтсенкиңәйтиккиңәйтегезкиңәйтсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)киңәйтмимкиңәйтмәкиңәйтмәсенкиңәйтмиккиңәйтмәгезкиңәйтмәсеннәр
Условное наклонениекиңәйтсәмкиңәйтсәңкиңәйтсәкиңәйтсәккиңәйтсәгезкиңәйтсәләр
Условное наклонение (отр. форма)киңәйтмәсәмкиңәйтмәсәңкиңәйтмәсәкиңәйтмәсәккиңәйтмәсәгезкиңәйтмәсәләр
Настояще-будущее времякиңәйтәмкиңәйтәсеңкиңәйтәкиңәйтәбезкиңәйтәсезкиңәйтәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)киңәйтмимкиңәйтмисеңкиңәйтмикиңәйтмибезкиңәйтмисезкиңәйтмиләр
Прошедшее категорическое вр.киңәйттемкиңәйттеңкиңәйттекиңәйттеккиңәйттегезкиңәйтте(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)киңәйтмәдемкиңәйтмәдеңкиңәйтмәдекиңәйтмәдеккиңәйтмәдегезкиңәйтмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.киңәйткәнменкиңәйткәнсеңкиңәйткәнкиңәйткәнбезкиңәйткәнсезкиңәйткәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)киңәйтмәгәнменкиңәйтмәгәнсеңкиңәйтмәгәнкиңәйтмәгәнбезкиңәйтмәгәнсезкиңәйтмәгәннәр
Будущее категорическое вр.киңәйтәчәкменкиңәйтәчәксеңкиңәйтәчәккиңәйтәчәкбезкиңәйтәчәксезкиңәйтәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)киңәйтмәячәкменкиңәйтмәячәксеңкиңәйтмәячәккиңәйтмәячәкбызкиңәйтмәячәксызкиңәйтмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.киңәйтерменкиңәйтерсеңкиңәйтеркиңәйтербезкиңәйтерсезкиңәйтерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)киңәйтмәм(ен)киңәйтмәссеңкиңәйтмәскиңәйтмәбезкиңәйтмәссезкиңәйтмәсләр
перех.
  1. 1.
    1. а)
      ширить, уширять/уширить, расширять/расширить (канал, тоннель, коридор, дорогу, улицу и т. п.)
      ◊расширение, уширение (колеи, рамы, плуга)
    2. б)
      расширять/расширить, увеличивать/увеличить (владения, посевную площадь и т. п.)
      ◊расширение, увеличение
      • эш урыннарын киңәйтү — расширять рабочие места
    3. в)
      в разн. знач.расширять/расширить (учебную программу, сеть школьных учреждений, кругозор, знания и т. п.)
      • сүзнең мәгънәсен киңәйтү — расширение значения слова
    4. г)
      спец.расширять/расширить, разделывать/разделать (обработкой, отверстие)
    5. д)
      ширить, расширять/расширить, развёртывать/развернуть, развивать/развить (торговлю, экономическое и культурное сотрудничество, борьбу за мир)
      • хикәяне повесть итеп киңәйтү — развернуть рассказ в повесть
  2. 2.
    прям.перен.раздвигать/раздвинуть (рамки, пределы, границы чего-л.)
    ◊раздвигание, раздвижение
    • воен.спорт.сафларны киңәйтү — раздвинуть ряды
    • фәнни тикшеренү чикләрен киңәйтү — раздвинуть границы научных исследований
  3. 3.
    раздавать/раздать, расширить, растягивать/растянуть (сапоги на колодке, льняные ткани)
    ◊расширение, растягивание
Устойчивые сочетания