эшләү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәэшләргәэшләмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкэшләмәк
Имя действияэшләүэшләмәү
Причастие настоящего времениэшләүчеэшләмәүче
Причастие прошедшего времениэшләгәнэшләмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакэшләячәкэшләмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыэшлисеэшләмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-арэшләрэшләмәс
Деепричастие сопутствия действиюэшләпэшләмичә
Деепричастие предшествия действиюэшләгәнчеэшләмәгәнче
Деепричастие постдействияэшләгәчэшләмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениеэшлимэшләэшләсенэшликэшләгезэшләсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)эшләмимэшләмәэшләмәсенэшләмикэшләмәгезэшләмәсеннәр
Условное наклонениеэшләсәмэшләсәңэшләсәэшләсәкэшләсәгезэшләсәләр
Условное наклонение (отр. форма)эшләмәсәмэшләмәсәңэшләмәсәэшләмәсәкэшләмәсәгезэшләмәсәләр
Настояще-будущее времяэшлимэшлисеңэшлиэшлибезэшлисезэшлиләр
Настояще-будущее время (отр. форма)эшләмимэшләмисеңэшләмиэшләмибезэшләмисезэшләмиләр
Прошедшее категорическое вр.эшләдемэшләдеңэшләдеэшләдекэшләдегезэшләде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)эшләмәдемэшләмәдеңэшләмәдеэшләмәдекэшләмәдегезэшләмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.эшләгәнменэшләгәнсеңэшләгәнэшләгәнбезэшләгәнсезэшләгәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)эшләмәгәнменэшләмәгәнсеңэшләмәгәнэшләмәгәнбезэшләмәгәнсезэшләмәгәннәр
Будущее категорическое вр.эшләячәкменэшләячәксеңэшләячәкэшләячәкбезэшләячәксезэшләячәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)эшләмәячәкменэшләмәячәксеңэшләмәячәкэшләмәячәкбезэшләмәячәксезэшләмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.эшләрменэшләрсеңэшләрэшләрбезэшләрсезэшләрләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)эшләмәм(ен)эшләмәссеңэшләмәсэшләмәбезэшләмәссезэшләмәсләр
неперех.
  1. 1.
    в разн. знач.работать, трудиться (кем, где, на кого, над чем, как)
    • укытучы булып эшләү — работать учителем
    • колхозда эшләү — трудиться в колхозе
  2. 2.
    работать, действовать, функционировать
    • музей вакытлыча эшләми — музей временно не работает
    • түгәрәк өченче ел эшли — кружок функционирует третий год
  3. 3.
    с послелогомбелән
    1. а)
      работать, заниматься с кем-чем
      • балалар белән эшләү — работать с детьми
      • кадрлар белән эшләү — заниматься (с) кадрами
    2. б)
      работать на чём, приводиться (привестись) в действие чем
      • электр белән эшләү — приводиться в действие электричеством
      • торф белән эшләү — работать на торфе
  4. 4.
    двигаться, действовать
    • куллар-аяклар эшләми — руки-ноги не двигаются
    • куллар белән эшләү — действовать руками
  5. 5.
    соображать, работать (о голове)
    • посл.башың эшләмәсә, аягың ял итмәс — дурная голова ногам покоя не даёт (букв. если голова не соображает, ногам покоя не будет)
  6. 6.
    неперех.перех.делать/сделать, поступать/поступить
    • нәрсә эшлисең инде аның белән? — что с ним сделаешь?
    • ничек телисең, шулай эшлә — как хочешь, так и поступай (делай)
  7. 7.
    перех.делать/сделать, изготавливать, изготовлять/изготовить, вырабатывать/выработать
    ◊изготавливание, изготовление, вырабатывание, выработка
    • таблицалар эшләү — делать (изготовлять) таблицы
    • агач әйберләре эшләү — делать (изготавливать) деревянные изделия
  8. 8.
    зарабатывать/заработать
    ◊зарабатывание
    • өч йөз хезмәт көне эшләү — выработать триста трудодней
    • погов.ни эшлисең, шуны ашыйсың — что заработаешь (выработаешь), то и поешь
  9. 9.
    делать/сделать, творить, совершать/совершить
    • изге эш эшләү — совершить благое дело
    • гаҗәеп эшләр эшләү — творить чудеса
Устойчивые сочетания
Фразеологизмы