өрү

глаголТатарско-русский словарь, 2007

Парадигма

	Положительная форма	Отрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргә	өрергә	өрмәскә
Инфинитив на -мак/-мәк	өрмәк
Имя действия	өрү	өрмәү
Причастие настоящего времени	өрүче	өрмәүче
Причастие прошедшего времени	өргән	өрмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячак	өрәчәк	өрмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы	өрәсе	өрмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар	өрер	өрмәс
Деепричастие сопутствия действию	өреп	өрмичә
Деепричастие предшествия действию	өргәнче	өрмәгәнче
Деепричастие постдействия	өргәч	өрмәгәч

	мин	син	ул	без	сез	алар
Желательное / повелительное наклонение	өрим	өр	өрсен	өрик	өрегез	өрсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)	өрмим	өрмә	өрмәсен	өрмик	өрмәгез	өрмәсеннәр
Условное наклонение	өрсәм	өрсәң	өрсә	өрсәк	өрсәгез	өрсәләр
Условное наклонение (отр. форма)	өрмәсәм	өрмәсәң	өрмәсә	өрмәсәк	өрмәсәгез	өрмәсәләр
Настояще-будущее время	өрәм	өрәсең	өрә	өрәбез	өрәсез	өрәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)	өрмим	өрмисең	өрми	өрмибез	өрмисез	өрмиләр
Прошедшее категорическое вр.	өрдем	өрдең	өрде	өрдек	өрдегез	өрде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)	өрмәдем	өрмәдең	өрмәде	өрмәдек	өрмәдегез	өрмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.	өргәнмен	өргәнсең	өргән	өргәнбез	өргәнсез	өргәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)	өрмәгәнмен	өрмәгәнсең	өрмәгән	өрмәгәнбез	өрмәгәнсез	өрмәгәннәр
Будущее категорическое вр.	өрәчәкмен	өрәчәксең	өрәчәк	өрәчәкбез	өрәчәксез	өрәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)	өрмәячәкмен	өрмәячәксең	өрмәячәк	өрмәячәкбез	өрмәячәксез	өрмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.	өрермен	өрерсең	өрер	өрербез	өрерсез	өрерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)	өрмәм(ен)	өрмәссең	өрмәс	өрмәбез	өрмәссез	өрмәсләр

I

1.
неперех.лаять, тявкать
◊лай, тявканье
- посл.эт өрер, бүре йөрер — собака лает, ветер носит (букв. собака лает, волк знай себе ходит)
- посл.эттән күреп, көчек өрә — вслед за собакой и щенок лает
2.
перен.прост.кричать, ругаться, лаять
- өрмә груб — . не лай
- дошман өрүеннән курыкмыйбыз — не боимся лая (тявканья) врагов

Устойчивые сочетания

өрә башлау — залаять
өреп калу — полаять, потявкать
өреп кую — однокр.тявкнуть

II

неперех.

дуть, подуть

◊дуновение; см. тж. исү

җил өрә — ветер дует
өреп кабызу — разжигать (огонь) подув

Устойчивые сочетания

өреп кертү — вдувать/вдуть, вдунуть
өреп сүндерү — задувать/задуть
өреп тору — подувать
өреп тутыру (кабарту) — надуть
өреп чыгару
1. 1.
  выдувать/выдуть, сдувать/сдуть
2. 2.
  перен.прост.выгнать, вышвырнуть (из комнаты, с работы и т. п.)

Фразеологизмы

өреп кабу — действовать осмотрительно
өрмәгән җиргә утыртмау — ≈ носить на руках, лелеять, нежить (букв. не сажать на стул, не сдунув с него)
өрсәң —очып китәр — подуешь — взлетит (о худом человеке)