бүлү

глаголТатарско-русский словарь, 2007

Парадигма

	Положительная форма	Отрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргә	бүләргә	бүлмәскә
Инфинитив на -мак/-мәк	бүлмәк
Имя действия	бүлү	бүлмәү
Причастие настоящего времени	бүлүче	бүлмәүче
Причастие прошедшего времени	бүлгән	бүлмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячак	бүләчәк	бүлмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы	бүләсе	бүлмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар	бүләр	бүлмәс
Деепричастие сопутствия действию	бүлеп	бүлмичә
Деепричастие предшествия действию	бүлгәнче	бүлмәгәнче
Деепричастие постдействия	бүлгәч	бүлмәгәч

	мин	син	ул	без	сез	алар
Желательное / повелительное наклонение	бүлим	бүл	бүлсен	бүлик	бүлегез	бүлсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)	бүлмим	бүлмә	бүлмәсен	бүлмик	бүлмәгез	бүлмәсеннәр
Условное наклонение	бүлсәм	бүлсәң	бүлсә	бүлсәк	бүлсәгез	бүлсәләр
Условное наклонение (отр. форма)	бүлмәсәм	бүлмәсәң	бүлмәсә	бүлмәсәк	бүлмәсәгез	бүлмәсәләр
Настояще-будущее время	бүләм	бүләсең	бүлә	бүләбез	бүләсез	бүләләр
Настояще-будущее время (отр. форма)	бүлмим	бүлмисең	бүлми	бүлмибез	бүлмисез	бүлмиләр
Прошедшее категорическое вр.	бүлдем	бүлдең	бүлде	бүлдек	бүлдегез	бүлде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)	бүлмәдем	бүлмәдең	бүлмәде	бүлмәдек	бүлмәдегез	бүлмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.	бүлгәнмен	бүлгәнсең	бүлгән	бүлгәнбез	бүлгәнсез	бүлгәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)	бүлмәгәнмен	бүлмәгәнсең	бүлмәгән	бүлмәгәнбез	бүлмәгәнсез	бүлмәгәннәр
Будущее категорическое вр.	бүләчәкмен	бүләчәксең	бүләчәк	бүләчәкбез	бүләчәксез	бүләчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)	бүлмәячәкмен	бүлмәячәксең	бүлмәячәк	бүлмәячәкбез	бүлмәячәксез	бүлмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.	бүләрмен	бүләрсең	бүләр	бүләрбез	бүләрсез	бүләрләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)	бүлмәм(ен)	бүлмәссең	бүлмәс	бүлмәбез	бүлмәссез	бүлмәсләр

перех.

1.
делить/поделить, разделять/разделить, распределять/распределить
◊деление, разделение, распределение
- табышны бүлү — делить доход
- алманы урталай бүлү — разделить яблоко пополам
2.
наливать/налить (суп)
3.
1. а)
  делить, разделять/разделить, разбивать/разбить, распределять/распределить
  ◊разделение, распределение
  - туристларны төркемнәргә бүлү — разделить туристов по группам
2. б)
  делить, распределять/распределить, разделять/разделить
  ◊распределение, разделение
  - вазифалар бүлү — распределить обязанности
  - рольләрне бүлү — делить роли
4.
делить, расчленять, классифицировать
◊расчленение, классификация
- әсәрләрне ике сортка бүлү — произведения делить на два сорта
5.
разделять/разделить, разбивать/разбить, расчленять/расчленить
◊разделение, расчленение
- хикәяне бүлекләргә бүлү — разбить повесть на главы
- җирне кишәрлекләргә бүлү — разделить землю на участки
6.
мат.делить, разделять/разделить
◊деление
- егермене икегә бүлү — делить двадцать на два
- бүлү гамәле — действие деления
7.
перегораживать/перегородить, разгораживать/разгородить, отгораживать/отгородить, отделять/отделить
◊перегораживание, отгораживание, отделение
- бүлмәнең бер өлешен бүлү — отделить часть комнаты
- бакчаны койма белән бүлү — отгородить сад забором
8.
1. а)
  прерывать/прервать (разговор, работу, отдых)
2. б)
  преграждать/преградить
  ◊преграждение
  - елга юлны бүлде — река преградила дорогу
9.
делить, выделять/выделить
◊выделение
- уңыш бүлү — делить урожай
- эшчеләргә премия бүлү — выделить рабочим премию
10.
разг. см. бүлешү 2

Устойчивые сочетания

бүлеп алу
1. 1.
  отгораживать/отгородить
2. 2.
  отделять/отделить
бүлеп бирү
1. 1.
  отделять/отделить
2. 2.
  выделять/выделить, уделять/уделить
бүлеп кую
1. 1.
  отделять/отделить, отгораживать/отгородить
2. 2.
  разделять/разделить, подразделять/подразделить
3. 3.
  выделять/выделить
бүлеп чыгару
1. 1.
  отделять/отделить
2. 2.
  выделять/выделить