иңләү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәиңләргәиңләмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкиңләмәк
Имя действияиңләүиңләмәү
Причастие настоящего временииңләүчеиңләмәүче
Причастие прошедшего временииңләгәниңләмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакиңләячәкиңләмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыиңлисеиңләмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ариңләриңләмәс
Деепричастие сопутствия действиюиңләпиңләмичә
Деепричастие предшествия действиюиңләгәнчеиңләмәгәнче
Деепричастие постдействияиңләгәчиңләмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениеиңлимиңләиңләсениңликиңләгезиңләсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)иңләмимиңләмәиңләмәсениңләмикиңләмәгезиңләмәсеннәр
Условное наклонениеиңләсәмиңләсәңиңләсәиңләсәкиңләсәгезиңләсәләр
Условное наклонение (отр. форма)иңләмәсәмиңләмәсәңиңләмәсәиңләмәсәкиңләмәсәгезиңләмәсәләр
Настояще-будущее времяиңлимиңлисеңиңлииңлибезиңлисезиңлиләр
Настояще-будущее время (отр. форма)иңләмимиңләмисеңиңләмииңләмибезиңләмисезиңләмиләр
Прошедшее категорическое вр.иңләдемиңләдеңиңләдеиңләдекиңләдегезиңләде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)иңләмәдемиңләмәдеңиңләмәдеиңләмәдекиңләмәдегезиңләмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.иңләгәнмениңләгәнсеңиңләгәниңләгәнбезиңләгәнсезиңләгәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)иңләмәгәнмениңләмәгәнсеңиңләмәгәниңләмәгәнбезиңләмәгәнсезиңләмәгәннәр
Будущее категорическое вр.иңләячәкмениңләячәксеңиңләячәкиңләячәкбезиңләячәксезиңләячәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)иңләмәячәкмениңләмәячәксеңиңләмәячәкиңләмәячәкбезиңләмәячәксезиңләмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.иңләрмениңләрсеңиңләриңләрбезиңләрсезиңләрләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)иңләмәм(ен)иңләмәссеңиңләмәсиңләмәбезиңләмәссезиңләмәсләр
перех.
  1. 1.
    простираться в ширь чего-л.; располагаться, охватывая всю ширину
    • күкне иңләп болыт килә — охватывая всё небо, идёт туча
  2. 2.
    занимать (какое-л. место, пространство)
    • бәрәңге кыры 10 гектар җирне иңләп тора — картофельное поле занимает площадь в 10 га
  3. 3.
    исходить, объезжать/объехать
    • илне аркылыга-буйга иңләү — объехать страну вдоль и поперёк
  4. 4.
    измерять/измерить (длину, ширину, объём и т. д.)
    • адымлап иңләү — измерить шагами
  5. 5.
    обступать/обступить, охватывать/охватить со всех сторон (о деревьях, горах, строениях)
    • беседканы төрле яктан сирень куагы иңләп алган — куст сирени охватил беседку со всех сторон
  6. 6.
    перен.охватывать/охватить, включать в сферу своего действия
    • забастовкалар бөтен Россияне диярлек иңләп алды — забастовки охватили почти всю Россию
  7. 7.
    охватывать/охватить кого-л., что-л. глазами, взором, взглядом; окидывать что-л. (горизонт, ширину реки и т. д.)
  8. 8.
    застилать, закрывать, заволакивать/заволочь, обволакивать/обволочь, затягивать/затянуть
    ◊заволакивание, обволакивание
    • күкне болытлар иңләп алды — небо заволокло тучами
  9. 9.
    перерезать, проходить (идти, пролегать) поперёк чего-л.
  10. 10.
    диал.охватывать/охватить, обхватывать/обхватить
    ◊обхват, охват
    • агач кәүсәсен иңләп алу — обхватить (руками) ствол дерева