кичү

глаголТатарско-русский словарь, 2007

Парадигма

	Положительная форма	Отрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргә	кичәргә	кичмәскә
Инфинитив на -мак/-мәк	кичмәк
Имя действия	кичү	кичмәү
Причастие настоящего времени	кичүче	кичмәүче
Причастие прошедшего времени	кичкән	кичмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячак	кичәчәк	кичмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы	кичәсе	кичмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар	кичәр	кичмәс
Деепричастие сопутствия действию	кичеп	кичмичә
Деепричастие предшествия действию	кичкәнче	кичмәгәнче
Деепричастие постдействия	кичкәч	кичмәгәч

	мин	син	ул	без	сез	алар
Желательное / повелительное наклонение	кичим	кич	кичсен	кичик	кичегез	кичсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)	кичмим	кичмә	кичмәсен	кичмик	кичмәгез	кичмәсеннәр
Условное наклонение	кичсәм	кичсәң	кичсә	кичсәк	кичсәгез	кичсәләр
Условное наклонение (отр. форма)	кичмәсәм	кичмәсәң	кичмәсә	кичмәсәк	кичмәсәгез	кичмәсәләр
Настояще-будущее время	кичәм	кичәсең	кичә	кичәбез	кичәсез	кичәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)	кичмим	кичмисең	кичми	кичмибез	кичмисез	кичмиләр
Прошедшее категорическое вр.	кичтем	кичтең	кичте	кичтек	кичтегез	кичте(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)	кичмәдем	кичмәдең	кичмәде	кичмәдек	кичмәдегез	кичмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.	кичкәнмен	кичкәнсең	кичкән	кичкәнбез	кичкәнсез	кичкәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)	кичмәгәнмен	кичмәгәнсең	кичмәгән	кичмәгәнбез	кичмәгәнсез	кичмәгәннәр
Будущее категорическое вр.	кичәчәкмен	кичәчәксең	кичәчәк	кичәчәкбез	кичәчәксез	кичәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)	кичмәячәкмен	кичмәячәксең	кичмәячәк	кичмәячәкбыз	кичмәячәксыз	кичмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.	кичәрмен	кичәрсең	кичәр	кичәрбез	кичәрсез	кичәрләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)	кичмәм(ен)	кичмәссең	кичмәс	кичмәбез	кичмәссез	кичмәсләр

неперех.

1.
переходить/перейти что-л. или через что-л. (дорогу, через дорогу; мост, через мост; границу, через границу; лес, через лес); переправляться/переправиться, через что-л.
◊переход, переправа, переправка
- елганы кичү — переходить реку; переходить через реку
- фронт сызыгын кичү — перейти линию фронта
2.
воен.форсировать что-л. (обычно водную преграду)
◊форсирование
- ут астында елганы кичү — под огнём форсировать реку
- танклар тимер юлны кичтеләр — танки форсировали железную дорогу
3.
1. а)
  проходить/пройти, проезжать/проехать что-л. (горы, пустыни, всю страну и т. п.)
  ◊прохождение, проезд
  - утны-суны кичү — пройти огонь и воду
  - авыр сугыш еллары кичү — пройти трудные дороги войны
2. б)
  обходить/обойти что-л.
  ◊обход
  - бик күп илләр кичү — обойти много стран
3. в)
  проходить/пройти (о времени)
  - көннәр бик әкрен кичәләр — дни проходят очень медленно
4.
редко см. кичерү
- күп кайгылар кичү — пережить много горя
- погов.үз башыннан кичмәгән аңламас — тот, кто не пережил (сам), не поймёт

Устойчивые сочетания

кичү бирү — (о полноводной реке) обмелеть
кичү урыны — переправа

III

перех.

1.
уст.книжн.см. кичерү II 1
- кичә күр, әгәр йөрәк яраңа кагылсам — прости, если задел твою сердечную рану
2.
неперех.перен.отказываться/отказаться, отрекаться/отречься
◊отречение, отказ
- бу малдан кичәм — отказываюсь от этого добра (богатства)
- барсыннан инде кичте — от всего теперь отрёкся

существительноеТатарско-русский словарь, 2007

Парадигма

падеж	ед. ч.	мн. ч.
Им.	кичү	кичүләр
Прит.	кичүнең	кичүләрнең
Д.	кичүгә	кичүләргә
В.	кичүне	кичүләрне
М.	кичүдә	кичүләрдә
Исх.	кичүдән	кичүләрдән

	Принадлежность
лицо	ед. ч.	мн. ч.
1-е	ем	ебез
2-е	ең	егез
3-е	е	кичүләре

брод; переправа

бу тирәдәге кичүләрне яхшы белү — хорошо знать здешние броды
кичүдә халык бик күп — у переправы очень много народу