алышу
Парадигма
| Положительная форма | Отрицательная форма | |
| Инфинитив на -рга/-ргә | алышырга | алышмаска |
| Инфинитив на -мак/-мәк | алышмак | |
| Имя действия | алышу | алышмау |
| Причастие настоящего времени | алышучы | алышмаучы |
| Причастие прошедшего времени | алышкан | алышмаган |
| Причастие будущего времени на -ачак/-ячак | алышачак | алышмаячак |
| Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы | алышасы | алышмыйсы |
| Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар | алышыр | алышмас |
| Деепричастие сопутствия действию | алышып | алышмыйча |
| Деепричастие предшествия действию | алышканчы | алышмаганчы |
| Деепричастие постдействия | алышкач | алышмагач |
| мин | син | ул | без | сез | алар | |
| Желательное / повелительное наклонение | алышыйм | алыш | алышсын | алышыйк | алышыгыз | алышсыннар |
| Желательное / повелительное накл. (отр. форма) | алышмыйм | алышма | алышмасын | алышмыйк | алышмагыз | алышмасыннар |
| Условное наклонение | алышсам | алышсаң | алышса | алышсак | алышсагыз | алышсалар |
| Условное наклонение (отр. форма) | алышмасам | алышмасаң | алышмаса | алышмасак | алышмасагыз | алышмасалар |
| Настояще-будущее время | алышам | алышасың | алыша | алышабыз | алышасыз | алышалар |
| Настояще-будущее время (отр. форма) | алышмыйм | алышмыйсың | алышмый | алышмыйбыз | алышмыйсыз | алышмыйлар |
| Прошедшее категорическое вр. | алыштым | алыштың | алышты | алыштык | алыштыгыз | алышты(лар) |
| Прошедшее категорическое вр. (отр. форма) | алышмадым | алышмадың | алышмады | алышмадык | алышмадыгыз | алышмады(лар) |
| Прошедшее неопределённое вр. | алышканмын | алышкансың | алышкан | алышканбыз | алышкансыз | алышканнар |
| Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма) | алышмаганмын | алышмагансың | алышмаган | алышмаганбыз | алышмагансыз | алышмаганнар |
| Будущее категорическое вр. | алышачакмын | алышачаксың | алышачак | алышачакбыз | алышачаксыз | алышачаклар |
| Будущее категорическое вр. (отр. форма) | алышмаячакмын | алышмаячаксың | алышмаячак | алышмаячакбыз | алышмаячаксыз | алышмаячаклар |
| Будущее неопределённое вр. | алышырмын | алышырсың | алышыр | алышырбыз | алышырсыз | алышырлар |
| Будущее неопределённое вр. (отр. форма) | алышмам(ын) | алышмассың | алышмас | алышмабыз | алышмассыз | алышмаслар |
I
неперех.
- 1.взаимно-совм.от алу I;(преимущ. в знач. 1—15)
- 2.хватать (схватывать/схватить, ухватывать/ухватить, брать/взять) друг друга (дружку) за; схватываться (схватиться, браться/взяться) за
- кулдан алышып — взяв друг друга (дружку) за руку; ухватившись за руки
- билдән алышу — схватиться за пояс (друг друга); взять друг друга (дружку) за пояс (в борьбе)
- 3.спорт.
- а)
- б)разг.бороться, побороться; вести (повести) схватку (борьбу); тягаться, потягаться
- келәмдә алышканда — когда шла схватка (борьба) на ковре
- 4.перен.
- а)схватываться/схватиться; вступать/вступить в схватку (единоборство, борьбу, тяжбу)
- сугыш кырында дошман белән алышу — схватиться (в единоборстве) с врагом на поле боя (брани)
- б)
- а)
Устойчивые сочетания
- алышып карау
- 1.
- 2.перен.побороться, потягаться с кем
- байлар белән алышып карау — потягаться (побороться) с богачами (имущими)
II
перех.
- 1.менять, поменять, обменивать/обменять, променивать/променять, сменять/сменить что, кого, на что, на кого (машину, коня, ружьё; гараж на гараж, книгу на марки); разменивать/разменять (пленных); меняться, поменяться, обмениваться/обменяться, сменяться (книгами, адресами, сувенирами, обручальными кольцами); размениваться/разменяться спец. (пешками)
- квартирларны алышу — обменять квартиры; поменяться квартирами
- алышырга риза булу — согласиться менять; согласиться на обмен
- 2.
Устойчивые сочетания
- алыша башлау — см. алыштыра башлау
- алышып алу — см. алыштырып алу
- алышып бетерү — см. алыштырып бетерү
- алышып тору — разг.см. алышынып тору
- алышырга яратучы — меняла, меняльщик прост.