изелү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәизелергәизелмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкизелмәк
Имя действияизелүизелмәү
Причастие настоящего времениизелүчеизелмәүче
Причастие прошедшего времениизелгәнизелмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакизеләчәкизелмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыизеләсеизелмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-аризелеризелмәс
Деепричастие сопутствия действиюизелепизелмичә
Деепричастие предшествия действиюизелгәнчеизелмәгәнче
Деепричастие постдействияизелгәчизелмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениеизелимизелизелсенизеликизелегезизелсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)изелмимизелмәизелмәсенизелмикизелмәгезизелмәсеннәр
Условное наклонениеизелсәмизелсәңизелсәизелсәкизелсәгезизелсәләр
Условное наклонение (отр. форма)изелмәсәмизелмәсәңизелмәсәизелмәсәкизелмәсәгезизелмәсәләр
Настояще-будущее времяизеләмизеләсеңизеләизеләбезизеләсезизеләләр
Настояще-будущее время (отр. форма)изелмимизелмисеңизелмиизелмибезизелмисезизелмиләр
Прошедшее категорическое вр.изелдемизелдеңизелдеизелдекизелдегезизелде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)изелмәдемизелмәдеңизелмәдеизелмәдекизелмәдегезизелмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.изелгәнменизелгәнсеңизелгәнизелгәнбезизелгәнсезизелгәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)изелмәгәнменизелмәгәнсеңизелмәгәнизелмәгәнбезизелмәгәнсезизелмәгәннәр
Будущее категорическое вр.изеләчәкменизеләчәксеңизеләчәкизеләчәкбезизеләчәксезизеләчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)изелмәячәкменизелмәячәксеңизелмәячәкизелмәячәкбезизелмәячәксезизелмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.изелерменизелерсеңизелеризелербезизелерсезизелерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)изелмәм(ен)изелмәссеңизелмәсизелмәбезизелмәссезизелмәсләр
возвр.-страд.от изү
  1. 1.
    возвр.мяться, измяться, смяться; разминаться/размяться
    ◊разминание
    • кәрзиндәге җиләкләр изелгән — ягоды в корзине помялись
  2. 2.
    размякать/размякнуть, раскисать/раскиснуть, превращаться в жижу, разжижаться (о дороге)
  3. 3.
    перен.размякать/размякнуть, раскисать/раскиснуть, обмякать/обмякнуть, обессилеть; становиться/стать бессильным (от усталости, болезни, от ран)
    • җылыга кергәч, тәмам изелде — в тепле совершенно размяк
  4. 4.
    развариваться/развариться (о лапше, крупе, картошке в супе)
  5. 5.
    растворяться/раствориться
    • җылы суда акбур тизрәк изелә — мел в тёплой воде быстрее растворяется
  6. 6.
    давиться, раздавиться (под тяжестью); см. тж. сытылу
    • бүрәнә астында калып изелү — быть раздавленным бревном
  7. 7.
    страд.мяться, разминаться; быть смятым, размятым
    • балчык яхшы изелгән — глина размята хорошо
  8. 8.
    страд.перен.порабощаться/поработиться, угнетаться, быть угнетённым (о народе при капитализме, о рабах при неволе, об угнетаемых в колониях)
  9. 9.
  10. 10.
    • в знач. нареч.изелеп
      1. 1.
        крепко, сладко
        • изелеп йоклау — спать крепко
      2. 2.
        разг.увлечённо, усердно
        • изелеп тыңлау — слушать увлечённо
Устойчивые сочетания