быть

несов.
  1. 1.
    (существовать, иметься)бар булу, булу; (үткән заман формасында) … иде
    • здесь когда-то был великий город Биляр — биредә кайчандыр бөек Биләр шәһәре булган
    • у меня была дочь — минем кызым бар иде
  2. 2.
    (находиться, присутствовать)булу
    • быть на собрании — җыелышта булу
    • вечером я буду дома — кичен мин өйдә булырмын
  3. 3.
    (происходить, случаться)булу
    • вчера был дождь — кичә яңгыр булды
    • внуку будет скоро 8 лет — оныгыма тиздән 8 яшь тулачак (булачак)
  4. 4.
    (приходить, приезжать)килү, булу
    • буду к вечеру — кичкә килермен
  5. 5.
    употр.как часть составного сказ.
    1. а)
      ия белән хәбәр арасында бәйләүче чара буларак кулланыла: булу, … иде
      • друг был военным — дустым хәрби кеше иде
      • отец был врачом — атасы табиб иде
    2. б)
      төшем юнәлешенең катлаулы формасын ясый: … иде
      • сад был посажен школьниками — бакча мәктәп балалары тарафыннан утыртылган иде
    3. в)
      тәмамланмаганы төрнең киләчәк заман формасын ясауда катнаша: …ыр, … ачак
      • будешь читать? — укырсыңмы?
      • была не была! — булса булыр, булмаса юк!; беткән баш беткән!