уйлау

Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәуйларгауйламаска
Инфинитив на -мак/-мәкуйламак
Имя действияуйлаууйламау
Причастие настоящего времениуйлаучыуйламаучы
Причастие прошедшего времениуйлагануйламаган
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакуйлаячакуйламаячак
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыуйлыйсыуйламыйсы
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-аруйларуйламас
Деепричастие сопутствия действиюуйлапуйламыйча
Деепричастие предшествия действиюуйлаганчыуйламаганчы
Деепричастие постдействияуйлагачуйламагач
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениеуйлыймуйлауйласынуйлыйкуйлагызуйласыннар
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)уйламыймуйламауйламасынуйламыйкуйламагызуйламасыннар
Условное наклонениеуйласамуйласаңуйласауйласакуйласагызуйласалар
Условное наклонение (отр. форма)уйламасамуйламасаңуйламасауйламасакуйламасагызуйламасалар
Настояще-будущее времяуйлыймуйлыйсыңуйлыйуйлыйбызуйлыйсызуйлыйлар
Настояще-будущее время (отр. форма)уйламыймуйламыйсыңуйламыйуйламыйбызуйламыйсызуйламыйлар
Прошедшее категорическое вр.уйладымуйладыңуйладыуйладыкуйладыгызуйлады(лар)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)уйламадымуйламадыңуйламадыуйламадыкуйламадыгызуйламады(лар)
Прошедшее неопределённое вр.уйлаганмынуйлагансыңуйлагануйлаганбызуйлагансызуйлаганнар
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)уйламаганмынуйламагансыңуйламагануйламаганбызуйламагансызуйламаганнар
Будущее категорическое вр.уйлаячакмынуйлаячаксыңуйлаячакуйлаячакбызуйлаячаксызуйлаячаклар
Будущее категорическое вр. (отр. форма)уйламаячакмынуйламаячаксыңуйламаячакуйламаячакбызуйламаячаксызуйламаячаклар
Будущее неопределённое вр.уйлармынуйларсыңуйларуйларбызуйларсызуйларлар
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)уйламам(ын)уйламассыңуйламасуйламабызуйламассызуйламаслар
неперех.перех.
  1. 1.
    неперех.думать, мыслить, размышлять
    • тормыш турында уйлау — думать о жизни
    • ул дөрес уйлый — он правильно мыслит
  2. 2.
    полагать, предполагать/предположить; считать
    • без бөтенләй башкача уйлаган идек — мы предполагали совсем по-другому
    • аны Мәскәүдә дип уйлыйлар — полагают, что он в Москве
  3. 3.
    обдумывать/обдумать, продумывать/продумать; обмозговывать/обмозговать прост.
    • төрле яктан уйлау — обдумывать со всех сторон
    • эшләрнең планын һәрьяклап уйлау — продумывать план работы со всех сторон
  4. 4.
    намереваться, собираться/собраться, хотеть задумать, затеять, решаться/решиться (что-то делать)
    • жыентык чыгарырга уйлау — намереваться выпустить сборник
    • театрга барырга уйлау — собираться пойти в театр
  5. 5.
    беспокоиться, проявлять заботу, заботиться, думать о ком, чём-л.
    • балаларның сәламәтлеге турында уйлау — заботиться о здоровье детей
    • иртәге көн турында уйлау — думать о завтрашнем дне
  6. 6.
    перех.воображать/вообразить, выдумывать/выдумать, изобретать, измышлять, сочинять
    • үзен әллә кем дип уйлау — воображать себя неизвестно кем
  7. 7.
    делать с умом
    • в знач. нареч.уйлап — обдуманно, с умом
    • уйлап эш итү — делать (поступать) обдуманно
      • погов.уйнап әтсәң дә, уйлап әйт — шути, да знай меру (букв. даже шутку шути с умом)
Устойчивые сочетания
Фразеологизмы
  • уйламаган җирдән — нежданно-негаданно; нежданно
  • уйлап та карама — даже и не думай
  • уйлап та торасы юк — и думать не смей
  • уйлап тормастан — не раздумывая, не задумываясь, не мудрствуя лукаво
  • уйлап та тормыйча — не раздумывая