уйлау
Парадигма
| Положительная форма | Отрицательная форма | |
| Инфинитив на -рга/-ргә | уйларга | уйламаска |
| Инфинитив на -мак/-мәк | уйламак | |
| Имя действия | уйлау | уйламау |
| Причастие настоящего времени | уйлаучы | уйламаучы |
| Причастие прошедшего времени | уйлаган | уйламаган |
| Причастие будущего времени на -ачак/-ячак | уйлаячак | уйламаячак |
| Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы | уйлыйсы | уйламыйсы |
| Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар | уйлар | уйламас |
| Деепричастие сопутствия действию | уйлап | уйламыйча |
| Деепричастие предшествия действию | уйлаганчы | уйламаганчы |
| Деепричастие постдействия | уйлагач | уйламагач |
| мин | син | ул | без | сез | алар | |
| Желательное / повелительное наклонение | уйлыйм | уйла | уйласын | уйлыйк | уйлагыз | уйласыннар |
| Желательное / повелительное накл. (отр. форма) | уйламыйм | уйлама | уйламасын | уйламыйк | уйламагыз | уйламасыннар |
| Условное наклонение | уйласам | уйласаң | уйласа | уйласак | уйласагыз | уйласалар |
| Условное наклонение (отр. форма) | уйламасам | уйламасаң | уйламаса | уйламасак | уйламасагыз | уйламасалар |
| Настояще-будущее время | уйлыйм | уйлыйсың | уйлый | уйлыйбыз | уйлыйсыз | уйлыйлар |
| Настояще-будущее время (отр. форма) | уйламыйм | уйламыйсың | уйламый | уйламыйбыз | уйламыйсыз | уйламыйлар |
| Прошедшее категорическое вр. | уйладым | уйладың | уйлады | уйладык | уйладыгыз | уйлады(лар) |
| Прошедшее категорическое вр. (отр. форма) | уйламадым | уйламадың | уйламады | уйламадык | уйламадыгыз | уйламады(лар) |
| Прошедшее неопределённое вр. | уйлаганмын | уйлагансың | уйлаган | уйлаганбыз | уйлагансыз | уйлаганнар |
| Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма) | уйламаганмын | уйламагансың | уйламаган | уйламаганбыз | уйламагансыз | уйламаганнар |
| Будущее категорическое вр. | уйлаячакмын | уйлаячаксың | уйлаячак | уйлаячакбыз | уйлаячаксыз | уйлаячаклар |
| Будущее категорическое вр. (отр. форма) | уйламаячакмын | уйламаячаксың | уйламаячак | уйламаячакбыз | уйламаячаксыз | уйламаячаклар |
| Будущее неопределённое вр. | уйлармын | уйларсың | уйлар | уйларбыз | уйларсыз | уйларлар |
| Будущее неопределённое вр. (отр. форма) | уйламам(ын) | уйламассың | уйламас | уйламабыз | уйламассыз | уйламаслар |
неперех.перех.
- 1.неперех.думать, мыслить, размышлять
- тормыш турында уйлау — думать о жизни
- ул дөрес уйлый — он правильно мыслит
- 2.полагать, предполагать/предположить; считать
- без бөтенләй башкача уйлаган идек — мы предполагали совсем по-другому
- аны Мәскәүдә дип уйлыйлар — полагают, что он в Москве
- 3.обдумывать/обдумать, продумывать/продумать; обмозговывать/обмозговать прост.
- төрле яктан уйлау — обдумывать со всех сторон
- эшләрнең планын һәрьяклап уйлау — продумывать план работы со всех сторон
- 4.намереваться, собираться/собраться, хотеть задумать, затеять, решаться/решиться (что-то делать)
- жыентык чыгарырга уйлау — намереваться выпустить сборник
- театрга барырга уйлау — собираться пойти в театр
- 5.беспокоиться, проявлять заботу, заботиться, думать о ком, чём-л.
- балаларның сәламәтлеге турында уйлау — заботиться о здоровье детей
- иртәге көн турында уйлау — думать о завтрашнем дне
- 6.перех.воображать/вообразить, выдумывать/выдумать, изобретать, измышлять, сочинять
- үзен әллә кем дип уйлау — воображать себя неизвестно кем
- 7.
Устойчивые сочетания
- уйламаган эш — непредвиденное дело
- уйламый эшләнгән — опрометчивый
- уйламый эшләнгән эш — опрометчивый поступок
- уйлап багу — диал.см. уйлап карау
- уйлап карау — подумать
- уйлап кую
- 1.
- 2.