арттыру
Парадигма
| Положительная форма | Отрицательная форма | |
| Инфинитив на -рга/-ргә | арттырырга | арттырмаска |
| Инфинитив на -мак/-мәк | арттырмак | |
| Имя действия | арттыру | арттырмау |
| Причастие настоящего времени | арттыручы | арттырмаучы |
| Причастие прошедшего времени | арттырган | арттырмаган |
| Причастие будущего времени на -ачак/-ячак | арттырачак | арттырмаячак |
| Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы | арттырасы | арттырмыйсы |
| Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар | арттырыр | арттырмас |
| Деепричастие сопутствия действию | арттырып | арттырмыйча |
| Деепричастие предшествия действию | арттырганчы | арттырмаганчы |
| Деепричастие постдействия | арттыргач | арттырмагач |
| мин | син | ул | без | сез | алар | |
| Желательное / повелительное наклонение | арттырыйм | арттыр | арттырсын | арттырыйк | арттырыгыз | арттырсыннар |
| Желательное / повелительное накл. (отр. форма) | арттырмыйм | арттырма | арттырмасын | арттырмыйк | арттырмагыз | арттырмасыннар |
| Условное наклонение | арттырсам | арттырсаң | арттырса | арттырсак | арттырсагыз | арттырсалар |
| Условное наклонение (отр. форма) | арттырмасам | арттырмасаң | арттырмаса | арттырмасак | арттырмасагыз | арттырмасалар |
| Настояще-будущее время | арттырам | арттырасың | арттыра | арттырабыз | арттырасыз | арттыралар |
| Настояще-будущее время (отр. форма) | арттырмыйм | арттырмыйсың | арттырмый | арттырмыйбыз | арттырмыйсыз | арттырмыйлар |
| Прошедшее категорическое вр. | арттырдым | арттырдың | арттырды | арттырдык | арттырдыгыз | арттырды(лар) |
| Прошедшее категорическое вр. (отр. форма) | арттырмадым | арттырмадың | арттырмады | арттырмадык | арттырмадыгыз | арттырмады(лар) |
| Прошедшее неопределённое вр. | арттырганмын | арттыргансың | арттырган | арттырганбыз | арттыргансыз | арттырганнар |
| Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма) | арттырмаганмын | арттырмагансың | арттырмаган | арттырмаганбыз | арттырмагансыз | арттырмаганнар |
| Будущее категорическое вр. | арттырачакмын | арттырачаксың | арттырачак | арттырачакбыз | арттырачаксыз | арттырачаклар |
| Будущее категорическое вр. (отр. форма) | арттырмаячакмын | арттырмаячаксың | арттырмаячак | арттырмаячакбыз | арттырмаячаксыз | арттырмаячаклар |
| Будущее неопределённое вр. | арттырырмын | арттырырсың | арттырыр | арттырырбыз | арттырырсыз | арттырырлар |
| Будущее неопределённое вр. (отр. форма) | арттырмам(ын) | арттырмассың | арттырмас | арттырмабыз | арттырмассыз | арттырмаслар |
перех.
- 1.увеличивать/увеличить (коли-чество, объём, размер); наращивать (темпы, мощность, силу удара, сопротивление, влияние); повышать/повысить (активность масс, доходы, зарплату), прибавлять/прибавить; множить (ряды новаторов); умножать/умножить (скот, богатство)
- уңышны арттыру — повышать (увеличивать) урожай
- малның авырлыгын арттыру — повышать (увеличивать) вес скота
- 2.
- 3.прибавлять/прибавить (забот; поручений, работ); умножать/умножить; набавлять/набавить (за транспортные расходы, за качество, скорость при езде на машине)
- мәшәкать арттыру — прибавлять хлопот, умножать хлопоты
- 4.
- 5.
- 6.
- 7.
- а)
- б)перен.разг.одалживать/одолжить (сколько-л. из своего кармана, запаса, из наличных)
- бераз кирпеч арттыра алмассыңмы? — не смог бы ты одолжить немного кирпича? (букв. не будет ли у тебя лишнего кирпича)
- 8.после сравнительных слов в исх.п.
- а)
- б)превышать/превысить; перекрывать/перекрыть что
- үз рекордыннан арттыру — превысить свой рекорд
- былтыргы дәрәҗәдән арттыру өчен — чтобы превысить прошлогодний уровень
Устойчивые сочетания
- арттырып җибәрү
- 1.перестараться, переусердствовать, расстараться, перебарщивать/переборщить; загибать/загнуть прост.; пересаливать/пересолить, перебрать; перегибать/перегнуть (палку); перехлёстывать/перехлестнуть прост.; переходить/перейти грань
- 2.
- 3.см. артыгын кылану 2
- 1.
- арттырып күрсәтү
- арттырып түләү — см. артык түләү
- арттырып үтәүперевыполнять/перевыполнить (план, задание, обязательство); перекрывать/перекрыть, превышать/превысить (норму)
- арттырып язу