күз

существительноеТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
падежед. ч.мн. ч.
Им.күзкүзләр
Прит.күзнеңкүзләрнең
Д.күзгәкүзләргә
В.күзнекүзләрне
М.күздәкүзләрдә
Исх.күздәнкүзләрдән
Принадлежность
лицоед. ч.мн. ч.
1-екүземкүзебез
2-екүзеңкүзегез
3-екүзекүзләре
  1. 1.
    глаз, око уст. и поэт.
    • матур зәңгәр күзләр — красивые голубые глаза
    • күзләрне йому — закрыть глаза
  2. 2.
    зрение, глаз
    ◊зрительный
    • үткен күз — острый (намётанный) глаз
    • тәҗрибәле күз — опытный глаз
  3. 3.
    взгляд, взор
    • күз йөртеп чыгу — обвести взглядом, окинуть взором
    • күзләр белән озатып калу — провожать взглядом
  4. 4.
    перен.разг.глаз (надзор, просмотр)
    • балаларга ана күзе кирәк — детям нужен материнский глаз
    • монда җаваплы кеше күзе җитми — здесь не хватает глаз ответственного лица
  5. 5.
    ушко (иголки)
    • йозак күзе — ушко замка
  6. 6.
    дыра, отверстие, проушина
    • балта күзе — проушина топора
  7. 7.
    глазок (двери)
  8. 8.
    разг.звено, глазок (окна, рамы)
  9. 9.
    петля (на вязальных изделиях)
    • күз төшерү — спустить петлю
  10. 10.
    ячейка, ячея
    • җәтмә күзенә эләккән балык — рыба, застрявшая в ячейках сети
    • кәрәз күзе — сотовая ячея
  11. 11.
    бот.глазок (у картофеля, деревьев, растений)
  12. 12.
    перен.ямка (в каше для масла)
  13. 13.
    мелкая полынья (на поверхности льда)
  14. 14.
    в притяж. ф. обозначает место, подвергающееся сильному воздействию (солнца, ветра и т. п.), или середину, центр чего-л.
    • кояш күзе — солнцепёк
    • кояш күзендә кызыну — загорать на солнцепёке
  15. 15.
    поры (у сыра, хлеба); см. тж. күзәнәк 5.
  16. 16.
  17. 17.
    • в знач. нареч.в исх. п.разг.күзеннән — до краёв, доверху (о жидкости в сосуде); см. тж. мөлдерәмә
  18. 18.
    • в знач. нареч.в направит. п.разг.күзгә — на вид, со стороны
      • күзгә бик таза — на вид очень здоровый
  19. 19.
    • в знач. послелогав местно-вр. п.разг.күзендә — в глазах чьих-л. перед кем-л.
      • халык күзендә — в глазах людей, перед народом
Устойчивые сочетания
Фразеологизмы
  • күз агы белән карау — посмотреть злобно, враждебно
  • күз агы кебек саклау — беречь как зеницу ока
  • күз акаю — прост.см. күз(ләр) шар булу
  • күз алакаю — см. күз алару 1
  • күз аларту — прост.строить глазки кому-л.