таралу
Парадигма
| Положительная форма | Отрицательная форма | |
| Инфинитив на -рга/-ргә | таралырга | таралмаска |
| Инфинитив на -мак/-мәк | таралмак | |
| Имя действия | таралу | таралмау |
| Причастие настоящего времени | таралучы | таралмаучы |
| Причастие прошедшего времени | таралган | таралмаган |
| Причастие будущего времени на -ачак/-ячак | таралачак | таралмаячак |
| Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы | тараласы | таралмыйсы |
| Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар | таралыр | таралмас |
| Деепричастие сопутствия действию | таралып | таралмыйча |
| Деепричастие предшествия действию | таралганчы | таралмаганчы |
| Деепричастие постдействия | таралгач | таралмагач |
| мин | син | ул | без | сез | алар | |
| Желательное / повелительное наклонение | таралыйм | тарал | таралсын | таралыйк | таралыгыз | таралсыннар |
| Желательное / повелительное накл. (отр. форма) | таралмыйм | таралма | таралмасын | таралмыйк | таралмагыз | таралмасыннар |
| Условное наклонение | таралсам | таралсаң | таралса | таралсак | таралсагыз | таралсалар |
| Условное наклонение (отр. форма) | таралмасам | таралмасаң | таралмаса | таралмасак | таралмасагыз | таралмасалар |
| Настояще-будущее время | таралам | тараласың | тарала | таралабыз | тараласыз | таралалар |
| Настояще-будущее время (отр. форма) | таралмыйм | таралмыйсың | таралмый | таралмыйбыз | таралмыйсыз | таралмыйлар |
| Прошедшее категорическое вр. | таралдым | таралдың | таралды | таралдык | таралдыгыз | таралды(лар) |
| Прошедшее категорическое вр. (отр. форма) | таралмадым | таралмадың | таралмады | таралмадык | таралмадыгыз | таралмады(лар) |
| Прошедшее неопределённое вр. | таралганмын | таралгансың | таралган | таралганбыз | таралгансыз | таралганнар |
| Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма) | таралмаганмын | таралмагансың | таралмаган | таралмаганбыз | таралмагансыз | таралмаганнар |
| Будущее категорическое вр. | таралачакмын | таралачаксың | таралачак | таралачакбыз | таралачаксыз | таралачаклар |
| Будущее категорическое вр. (отр. форма) | таралмаячакмын | таралмаячаксың | таралмаячак | таралмаячакбыз | таралмаячаксыз | таралмаячаклар |
| Будущее неопределённое вр. | таралырмын | таралырсың | таралыр | таралырбыз | таралырсыз | таралырлар |
| Будущее неопределённое вр. (отр. форма) | таралмам(ын) | таралмассың | таралмас | таралмабыз | таралмассыз | таралмаслар |
I
неперех.
- 1.
- 2.расселяться/расселиться◊расселение (в разные места)
- татар халкы төрле җиргә таралган — татарский народ расселился в разные края
- 3.разветвляться/разветвиться◊разветвление (дорог, направлений)
- төрле якларга таралган сукмаклар — разветвлённые в разные стороны тропинки
- 4.
- а)распространяться/распространиться◊распространение (запаха, волн и т. п.)
- хуш ис таралды — распространился благовонный запах
- бер-бер артлы дулкыннар тарала — один за другим бегут (распространяются) волны
- а)
- 5.прям.перен.разваливаться/развалиться
- тарала башлаган бина — здание, начавшее разваливаться
- салның таралуы — развал плота
- 6.
- 7.перен.распространяться/распространиться◊распространение (слухов, моды, болезней и т. п.)
- яңа хәбәр таралды — распространилась (пошла) новая весть
- 8.
- 9.перен.рассеиваться/рассеяться◊рассеивание (тяжёлых чувств и т. п.)
- кайгы(лар)ым таралды — горе моё рассеялось
Устойчивые сочетания
- таралып китү — в разн. знач.рассыпаться
- кул тию белән таралып китә — тронешь рукой — рассыплется
- таралып утыру
- таралып яту
II
страд.
от тарау;расчесаться/быть расчёсанным; зачесаться/быть зачёсанным
- чәче матур таралган — волосы её красиво расчёсаны