җәелү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәҗәелергәҗәелмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкҗәелмәк
Имя действияҗәелүҗәелмәү
Причастие настоящего времениҗәелүчеҗәелмәүче
Причастие прошедшего времениҗәелгәнҗәелмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакҗәеләчәкҗәелмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыҗәеләсеҗәелмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-арҗәелерҗәелмәс
Деепричастие сопутствия действиюҗәелепҗәелмичә
Деепричастие предшествия действиюҗәелгәнчеҗәелмәгәнче
Деепричастие постдействияҗәелгәчҗәелмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениеҗәелимҗәелҗәелсенҗәеликҗәелегезҗәелсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)җәелмимҗәелмәҗәелмәсенҗәелмикҗәелмәгезҗәелмәсеннәр
Условное наклонениеҗәелсәмҗәелсәңҗәелсәҗәелсәкҗәелсәгезҗәелсәләр
Условное наклонение (отр. форма)җәелмәсәмҗәелмәсәңҗәелмәсәҗәелмәсәкҗәелмәсәгезҗәелмәсәләр
Настояще-будущее времяҗәеләмҗәеләсеңҗәеләҗәеләбезҗәеләсезҗәеләләр
Настояще-будущее время (отр. форма)җәелмимҗәелмисеңҗәелмиҗәелмибезҗәелмисезҗәелмиләр
Прошедшее категорическое вр.җәелдемҗәелдеңҗәелдеҗәелдекҗәелдегезҗәелде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)җәелмәдемҗәелмәдеңҗәелмәдеҗәелмәдекҗәелмәдегезҗәелмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.җәелгәнменҗәелгәнсеңҗәелгәнҗәелгәнбезҗәелгәнсезҗәелгәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)җәелмәгәнменҗәелмәгәнсеңҗәелмәгәнҗәелмәгәнбезҗәелмәгәнсезҗәелмәгәннәр
Будущее категорическое вр.җәеләчәкменҗәеләчәксеңҗәеләчәкҗәеләчәкбезҗәеләчәксезҗәеләчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)җәелмәячәкменҗәелмәячәксеңҗәелмәячәкҗәелмәячәкбезҗәелмәячәксезҗәелмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.җәелерменҗәелерсеңҗәелерҗәелербезҗәелерсезҗәелерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)җәелмәм(ен)җәелмәссеңҗәелмәсҗәелмәбезҗәелмәссезҗәелмәсләр
возвр.-страд.от җәю
  1. 1.
    возвр.разостлаться, расстилаться/расстелиться
    • безнең алдыбызда зур күл җәелеп ята иде — перед нами расстилалось огромное озеро
    • томан җәелә — туман расстилается
  2. 2.
    простираться/простереться
    • урманнар меңнәрчә километрларга җәелгән — леса простёрлись на тысячи километров
  3. 3.
    разливаться, растекаться, расплываться/расплыться
    • хәрефләр кәгазьдә җәелделәр — буквы на бумаге расплылись
  4. 4.
    куститься, разрастаться (о кроне, корнях)
    • гөлҗимеш бик җәелеп үскән — шиповник сильно разросся
  5. 5.
    увеличиваться, расширяться
    • ерым җәелә бара — овраг становится всё шире
    • елга җәелеп ага — широко течёт река
  6. 6.
    распускаться/распуститься (о парашюте, зонтике)
  7. 7.
    раскинуться, расположиться
    • яр буйлап шәһәр җәелеп киткән — на берегу раскинулся город
  8. 8.
    перен.расплываться/расплыться, располнеть (о лице)
  9. 9.
    развёртываться/развернуться
    • флаг җәелде — флаг развернулся
  10. 10.
    развёртываться/развернуться, получить развитие
    • шәһәрдә төзелеш киң җәелеп китте — в городе широко развернулось строительство
  11. 11.
    прям.перен.развиваться, распространяться/распространиться (о запахе, вести, слове и т. п.)
    • тынычлык идеяләре бөтен дөньяга җәелделәр — идеи мира распространились по всему миру
  12. 12.
    раскидываться/раскинуться
    • өстәл җәелә — стол раскидывается
  13. 13.
    • в знач. нареч.җәелеп — пространно, обстоятельно
      • җәелеп сөйләү — рассказывать пространно
Устойчивые сочетания