басылу
Парадигма
| Положительная форма | Отрицательная форма | |
| Инфинитив на -рга/-ргә | басылырга | басылмаска |
| Инфинитив на -мак/-мәк | басылмак | |
| Имя действия | басылу | басылмау |
| Причастие настоящего времени | басылучы | басылмаучы |
| Причастие прошедшего времени | басылган | басылмаган |
| Причастие будущего времени на -ачак/-ячак | басылачак | басылмаячак |
| Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы | басыласы | басылмыйсы |
| Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар | басылыр | басылмас |
| Деепричастие сопутствия действию | басылып | басылмыйча |
| Деепричастие предшествия действию | басылганчы | басылмаганчы |
| Деепричастие постдействия | басылгач | басылмагач |
| мин | син | ул | без | сез | алар | |
| Желательное / повелительное наклонение | басылыйм | басыл | басылсын | басылыйк | басылыгыз | басылсыннар |
| Желательное / повелительное накл. (отр. форма) | басылмыйм | басылма | басылмасын | басылмыйк | басылмагыз | басылмасыннар |
| Условное наклонение | басылсам | басылсаң | басылса | басылсак | басылсагыз | басылсалар |
| Условное наклонение (отр. форма) | басылмасам | басылмасаң | басылмаса | басылмасак | басылмасагыз | басылмасалар |
| Настояще-будущее время | басылам | басыласың | басыла | басылабыз | басыласыз | басылалар |
| Настояще-будущее время (отр. форма) | басылмыйм | басылмыйсың | басылмый | басылмыйбыз | басылмыйсыз | басылмыйлар |
| Прошедшее категорическое вр. | басылдым | басылдың | басылды | басылдык | басылдыгыз | басылды(лар) |
| Прошедшее категорическое вр. (отр. форма) | басылмадым | басылмадың | басылмады | басылмадык | басылмадыгыз | басылмады(лар) |
| Прошедшее неопределённое вр. | басылганмын | басылгансың | басылган | басылганбыз | басылгансыз | басылганнар |
| Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма) | басылмаганмын | басылмагансың | басылмаган | басылмаганбыз | басылмагансыз | басылмаганнар |
| Будущее категорическое вр. | басылачакмын | басылачаксың | басылачак | басылачакбыз | басылачаксыз | басылачаклар |
| Будущее категорическое вр. (отр. форма) | басылмаячакмын | басылмаячаксың | басылмаячак | басылмаячакбыз | басылмаячаксыз | басылмаячаклар |
| Будущее неопределённое вр. | басылырмын | басылырсың | басылыр | басылырбыз | басылырсыз | басылырлар |
| Будущее неопределённое вр. (отр. форма) | басылмам(ын) | басылмассың | басылмас | басылмабыз | басылмассыз | басылмаслар |
- 1.страд.от басу
- яңа басылган камыр — только что замешенное тесто
- китаплар басыла торган урын — место, где печатаются книги
- 2.безл.редко.приходиться/прийтись (поневоле, непроизвольно), ступить, делать шаг
- ялгыш басылу — оступиться, неправильно ступить
- 3.
- 4.затихать, утихать/утихнуть; утихомириться◊утихание, затихание
- буран басылды — буран затих
- янгын басыла — пожар утихает
- 5.присмиреть, стать кротким, тихим; притихать см. тж. басынкылану
- моңаеп һәм басылып утыру — сидеть с подавленным и присмиревшим видом
- 6.быть под гнётом, угнетаться
- халыкның басылып торган иҗади куәсе — находившиеся под гнётом творческие силы народа
- 7.диал.см. бастырылу
- 8.
- в знач. нареч.басылып — усидчиво, усердно
- басылып эшләү — работать усердно
- в знач. нареч.басылып — усидчиво, усердно
Устойчивые сочетания
- басылып тору — утихомириться (пока)
- басылып чыгу — напечататься
Фразеологизмы
- басылып утыру — сидеть (и заниматься чем-то) не поднимая голову