бөгү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәбөгәргәбөкмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкбөкмәк
Имя действиябөгүбөкмәү
Причастие настоящего временибөгүчебөкмәүче
Причастие прошедшего временибөккәнбөкмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакбөгәчәкбөкмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыбөгәсебөкмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-арбөгәрбөкмәс
Деепричастие сопутствия действиюбөгепбөкмичә
Деепричастие предшествия действиюбөккәнчебөкмәгәнче
Деепричастие постдействиябөккәчбөкмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениебөгимбөкбөксенбөгикбөгегезбөксеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)бөкмимбөкмәбөкмәсенбөкмикбөкмәгезбөкмәсеннәр
Условное наклонениебөксәмбөксәңбөксәбөксәкбөксәгезбөксәләр
Условное наклонение (отр. форма)бөкмәсәмбөкмәсәңбөкмәсәбөкмәсәкбөкмәсәгезбөкмәсәләр
Настояще-будущее времябөгәмбөгәсеңбөгәбөгәбезбөгәсезбөгәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)бөкмимбөкмисеңбөкмибөкмибезбөкмисезбөкмиләр
Прошедшее категорическое вр.бөктембөктеңбөктебөктекбөктегезбөкте(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)бөкмәдембөкмәдеңбөкмәдебөкмәдекбөкмәдегезбөкмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.бөккәнменбөккәнсеңбөккәнбөккәнбезбөккәнсезбөккәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)бөкмәгәнменбөкмәгәнсеңбөкмәгәнбөкмәгәнбезбөкмәгәнсезбөкмәгәннәр
Будущее категорическое вр.бөгәчәкменбөгәчәксеңбөгәчәкбөгәчәкбезбөгәчәксезбөгәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)бөкмәячәкменбөкмәячәксеңбөкмәячәкбөкмәячәкбызбөкмәячәксызбөкмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.бөгәрменбөгәрсеңбөгәрбөгәрбезбөгәрсезбөгәрләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)бөкмәм(ен)бөкмәссеңбөкмәсбөкмәбезбөкмәссезбөкмәсләр
перех.
  1. 1.
    гнуть/погнуть, сгибать/согнуть, изгибать/изогнуть, загибать/загнуть, перегибать/перегнуть
    ◊сгибание, изгибание, загибание, перегибание
    • таякны бөгү — согнуть палку
    • кадакны бөгү — изогнуть гвоздь
  2. 2.
    спец.гнуть
    • дуга бөгү — гнуть дугу
    • көянтә бөгү — гнуть коромысло
  3. 3.
    гнуть/погнуть, сгибать/согнуть, наклонять, нагибать/нагнуть, пригибать/пригнуть
    ◊сгибание, наклон, наклонение, нагибание, пригибание
    • агач ботагын җил бөгә — ветер гнёт ветку дерева
    • авыр чык үләнне бөккән — тяжёлая роса пригнула траву
  4. 4.
    1. а)
      сгибать/согнуть (конечности ), подгибать/подогнуть (ногу)
      ◊сгибание, подгибание
      • бармакны бөгү — согнуть палец
      • аякны тездән бөгү — подогнуть ногу в колене
    2. б)
      сгибать/согнуть, изгибать/изогнуть, наклонять/наклонить, нагибать/нагнуть (шею, спину и т. п.)
      ◊сгибание, наклон, нагибание
  5. 5.
    перен.сгибать/согнуть, сгорбить, сделать сутулым
    • еллар аны урталай бөкте — годы согнули его пополам
  6. 6.
    подшивать/подшить, подрубать/подрубить
    ◊подшивание, подрубание
    • яулык читен бөгү — подрубить края платка
    • итәк бөгү — подшить подол
  7. 7.
    диал.лепить/слепить
    • пилмән бөгү — лепить пельмени
  8. 8.
    перен.сгибать/согнуть, покорять/покорить; сломать/сломить; скручивать/скрутить разг.
    ◊сгибание, покорение; слом; скручивание
    • тормыш егетне бөкте — жизнь скрутила парня
    • сагыш бөкте аны — тоска согнула его
  9. 9.
    перен.клонить к чему-л.
    • ул һаман үзенекен бөкте — он всё гнёт своё
  10. 10.
    склонять/склонить (на чью-л. сторону)
    ◊склонение
    • әтисен үз ягына бөкте — склонил отца на свою сторону
  11. 11.
    перен.перегибать/перегнуть, перестараться, переусердствовать, переборщить, перехватить разг.
    ◊перегибание
    • акча мәсьәләсендә бераз бөгеп җибәрде — насчёт денег перегнул немного
    • шаяртуда бөгеп җибәрү — перехватить (перестараться) в шутках
  12. 12.
    перен.разг.поглощать/поглотить, проглатывать/проглотить, подчистить, умять, уписывать/уписать, уплетать/уплести (есть быстро, с аппетитом, жадно)
    ◊поглощение, проглатывание
    • ипи бөгү — умять хлеб
Устойчивые сочетания