зәхмәт

существительноеТатарско-русский словарь, 2007

Парадигма

падеж	ед. ч.	мн. ч.
Им.	зәхмәт	зәхмәтләр
Прит.	зәхмәтнең	зәхмәтләрнең
Д.	зәхмәткә	зәхмәтләргә
В.	зәхмәтне	зәхмәтләрне
М.	зәхмәттә	зәхмәтләрдә
Исх.	зәхмәттән	зәхмәтләрдән

	Принадлежность
лицо	ед. ч.	мн. ч.
1-е	зәхмәтем	зәхмәтебез
2-е	зәхмәтең	зәхмәтегез
3-е	зәхмәте	зәхмәтләре

1.
уст.нужда; забота; хлопоты; беспокойство
- йөкләдем мин бик авыр зәхмәт сиңа — доставил я тебе большие хлопоты
- зәхмәт вә михнәттә узган гомер — годы, прожитые в тягостном труде и нужде
2.
страдание, мучение; мука, невзгоды
- юл зәхмәте — мучения в пути
- зәхмәттән коткару — освободить от страданий
3.
вред, пагубное (вредное) действие (влияние)
- корылык үсемлекләргә зәхмәт салды — засуха оказала пагубное влияние на растения
4.
порча, болезнь, заболевание, хворь (посланные, по поверьям, сверхъестественной чёрной силой)
- зәхмәт була күрмәсен, өшкертергә кирәк — как бы не заболел, надо заговорить
- әҗәл зәхмәте — смертельная болезнь
5.
разг. груб. обычно в обращ. или как вводн. сл. горе (о человеке), горемыка, горе луковое; проклятый
- кәҗәнең дә сөте юк, зәхмәтнең — и коза, проклятая, не даёт молока
- кайтып күренми дә, ичмасам, зәхмәт — ведь и не покажется, горе луковое

Устойчивые сочетания

зәхмәт кагылу (тию)
1. 1.
  подвергаться заболеваниям (влияниям злых духов)
2. 2.
  шутл.увлекаться/увлечься чем-л. (рыбалкой, чтением, машинами и т. п.)
зәхмәт төшкере
1. 1.
  будь ты проклят! проклятие тебе!
2. 2.
  см. зәхмәт
зәхмәт төшү
- см. зәхмәт — кагылу 1
зәхмәт чигү
1. 1.
  утруждать себя, беспокоиться
2. 2.
  мучиться, страдать, терпеть, испытывать муки (страдания); см. тж. иза чигү
зәхмәт чокыры (урыны) — миф.овраг, место, где обитают злые духи (попавший туда человек обязательно заболевает); заколдованное место