йөгертү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәйөгертергәйөгертмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкйөгертмәк
Имя действияйөгертүйөгертмәү
Причастие настоящего временийөгертүчейөгертмәүче
Причастие прошедшего временийөгерткәнйөгертмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакйөгертәчәкйөгертмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыйөгертәсейөгертмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-арйөгертерйөгертмәс
Деепричастие сопутствия действиюйөгертепйөгертмичә
Деепричастие предшествия действиюйөгерткәнчейөгертмәгәнче
Деепричастие постдействияйөгерткәчйөгертмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениейөгертимйөгертйөгертсенйөгертикйөгертегезйөгертсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)йөгертмимйөгертмәйөгертмәсенйөгертмикйөгертмәгезйөгертмәсеннәр
Условное наклонениейөгертсәмйөгертсәңйөгертсәйөгертсәкйөгертсәгезйөгертсәләр
Условное наклонение (отр. форма)йөгертмәсәмйөгертмәсәңйөгертмәсәйөгертмәсәкйөгертмәсәгезйөгертмәсәләр
Настояще-будущее времяйөгертәмйөгертәсеңйөгертәйөгертәбезйөгертәсезйөгертәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)йөгертмимйөгертмисеңйөгертмийөгертмибезйөгертмисезйөгертмиләр
Прошедшее категорическое вр.йөгерттемйөгерттеңйөгерттейөгерттекйөгерттегезйөгертте(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)йөгертмәдемйөгертмәдеңйөгертмәдейөгертмәдекйөгертмәдегезйөгертмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.йөгерткәнменйөгерткәнсеңйөгерткәнйөгерткәнбезйөгерткәнсезйөгерткәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)йөгертмәгәнменйөгертмәгәнсеңйөгертмәгәнйөгертмәгәнбезйөгертмәгәнсезйөгертмәгәннәр
Будущее категорическое вр.йөгертәчәкменйөгертәчәксеңйөгертәчәкйөгертәчәкбезйөгертәчәксезйөгертәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)йөгертмәячәкменйөгертмәячәксеңйөгертмәячәкйөгертмәячәкбызйөгертмәячәксызйөгертмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.йөгертерменйөгертерсеңйөгертерйөгертербезйөгертерсезйөгертерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)йөгертмәм(ен)йөгертмәссеңйөгертмәсйөгертмәбезйөгертмәссезйөгертмәсләр
I
перех.
  1. 1.
    1. а)
      гнать, погонять (возгласами, кнутом и т. п.)
      • атларны йөгертү — погонять коней
      • сыерларны көтүгә йөгертү — погонять коров на пастьбу
    2. б)
      быстро
      • в знач. нареч.йөгертеп, йөгертә-йөгертә — бегом
        • йөгертеп алып китү — унести (увести, угнать) бегом
        • көтүне йөгертеп куып китерү — пригнать стадо бегом
  2. 2.
    1. а)
      припускать/припустить, пускать/пустить рысью (бегом)
      • атларны үз җаена йөгертү — припустить коней рысью
    2. б)
      неперех.припускаться/припуститься рысью (бегом)
      • ат йөгертә (башлады) — конь пустился рысью
  3. 3.
    1. а)
      посылать/послать куда-л., за кем-л., за чем-л. (спешно, срочно)
      • йомышчыны штабка йөгертү — послать вестового в штаб
      • кызны суга йөгертү — послать дочку за водой
    2. б)
      посылать/послать; гонять (по делам, на работу)
      • бик еш үз йомышлары белән йөгертәләр — часто гоняют по своим делам
  4. 4.
    • в знач. нареч.йөгертеп
      1. 1.
        быстро, бегло, гладко
        • йөгертеп уку — читать быстро
      2. 2.
        быстро, легко, ходко
        • йөгертеп эшли — работает легко
        • ат авыр йөкне йөгертеп алып бара — лошадь ходко везёт тяжёлый воз
      3. 3.
        перен.бегло, поверхностно
        • йөгертеп карап чыгу — просмотреть бегло
        • йөгертеп кенә сөйләп бирү — рассказать поверхностно
  5. 5.
    перен.нагонять/нагнать (дремоту, сон, страх, тоску, холод)
    • җылы йөгертү — нагнать тепло
    • йомшак җил тәнгә йокы йөгертә — мягкий ветерок нагоняет дремоту
  6. 6.
    понуд.от йөгерү 1
    • хәлдән тайганчы йөгерттеләр — заставили бегать до упаду
Устойчивые сочетания
II
перех.
  1. 1.
    прям.перен.покрывать/покрыть, наводить/навести, накладывать/наложить
    ◊покрытие, наводка, наложение
    • көзгегә көмеш йөгертү — навести на зеркало серебро
    • алтын йөгерткән беләзек — браслет, покрытый золотом; позолоченный браслет
  2. 2.
    обдавать/обдать (водой)
    • тәрәзәгә су йөгертү — обдать окно водой