хәл
существительноеТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
| падеж | ед. ч. | мн. ч. |
| Им. | хәл | хәлләр |
| Прит. | хәлнең | хәлләрнең |
| Д. | хәлгә | хәлләргә |
| В. | хәлне | хәлләрне |
| М. | хәлдә | хәлләрдә |
| Исх. | хәлдән | хәлләрдән |
| Принадлежность | ||
| лицо | ед. ч. | мн. ч. |
| 1-е | ем | ебез |
| 2-е | ең | егез |
| 3-е | е | хәлләре |
- 1.в разн. знач.состояние (чьё-л., кого, чего-л.)
- авыруның хәле бик авыр — состояние больного очень тяжёлое
- син минем хәлемне аңламыйсың — ты не понимаешь моего состояния
- 2.положение, ситуация, обстановка, обстоятельства
- халыкара хәл — международное положение (ситуация, обстановка)
- гаилә хәле — семейное положение
- 3.сила (физическая), силы; самочувствие; мощь, прост. мочь
- хәл(ем) юк — (у меня) нет сил, плохо себя чувствую
- күз ачарга хәлем юк хәтта — нет сил даже открыть глаза
- 4.происшествие, случай, событие; дело, дела
- аерым хәлләрдә — в отдельных случаях
- күңелсез хәл — неприятный случай
- 5.лингв.обстоятельство
- урын хәле — обстоятельство места
- иярчен хәл җөмлә — придаточное обстоятельственное предложение
Устойчивые сочетания
- хәл әйләнмәсе — грам.деепричастный оборот
- хәл белү (белешү, сорашу) — справляться/справиться; навещать, наведываться
- хәл бетү (калмау, китү) — устать, обессилеть, изнемочь
- хәл итү — решать/решить, разрешать/разрешить
- ул мәсьәләне экспертиза хәл итәчәк — этот вопрос разрешит экспертиза
- хәл итәрлек — разрешимый
Фразеологизмы
- хәл алу
- 1.
- 2.
- хәл барынча, хәл кадәре(нчә) — в меру сил, по мере возможностей, по возможности
- хәл җитмәслек — непосильный; см. тж. көч җитмәслек
- хәл җыю — см. хәл алу 1
- хәл керү
- 1.
- 2.