тамыр
существительноеТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
| падеж | ед. ч. | мн. ч. |
| Им. | тамыр | тамырлар |
| Прит. | тамырның | тамырларның |
| Д. | тамырга | тамырларга |
| В. | тамырны | тамырларны |
| М. | тамырда | тамырларда |
| Исх. | тамырдан | тамырлардан |
| Принадлежность | ||
| лицо | ед. ч. | мн. ч. |
| 1-е | тамырым | тамырыбыз |
| 2-е | тамырың | тамырыгыз |
| 3-е | тамыры | тамырлары |
I
- 1.корень растения
- посл.еланның үзен үтерсәң дә, теше кала, сырланның үзен өзсәң дә тамыры кала — если даже убьёшь змею — зуб всё равно останется, если даже вырвешь подмаренник, корень его всё равно останется
- тамыры тирәнгә күрә — оттого, что корни ушли глубоко (вглубь)
- 2.жила разг., сосуд (кровеносный и т. п.) в организме
- кан тамырлары — кровеносные сосуды
- лимфа тамырлары — лимфатические сосуды
- 3.
- 4.тех.жилы (в кабеле)
- 5.
- 6.
- 7.перен.жилка, жилки, склонность, потенциальные черты в характере, интеллекте человека (в татарском языке, как правило, об отрицательных проявлениях)
- көнчелек тамырлары — склонность к лени, лень
- 8.
- 9.
- 10.в корне, коренным образом; радикально
- в знач. нареч.тамырыннан — см. тамырдан
- явызлыкны тамырыннан йолкып ташлау — вырвать зло с корнем
- тамыр үзгәртү — радикально изменить
- в знач. нареч.тамырыннан — см. тамырдан
Устойчивые сочетания
Фразеологизмы
- тамыр кузгалту (тартылу)
- 1.растяжение жил (болезнь)
- 2.
- 3.перен.о взбудораживании, возбуждении эмоций
- ватанпәрвәрлек тамырларын кузгалту — возбуждение (ложного) патриотизма
- 1.
- тамырга (гына) бетү — расти в корень (не давая ничего полезного)
- тамырга сугу — затрагивать коренные интересы; вредить кровному делу и т. п.
- (кирәкле) тамырга тап булу — обнаруживать, где зарыта собака; находить, найти, нащупать то, что нужно (в чём-л. сложном, запутанном)
- тамыр(лар)га таралу — расходиться, распространяться по жилам, повлиять на весь организм (о спиртных)
II
- 1.
- 2.
- 3.
прилагательноеТатарско-русский словарь, 2007