чәчелү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәчәчелергәчәчелмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкчәчелмәк
Имя действиячәчелүчәчелмәү
Причастие настоящего временичәчелүчечәчелмәүче
Причастие прошедшего временичәчелгәнчәчелмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакчәчеләчәкчәчелмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсычәчеләсечәчелмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-арчәчелерчәчелмәс
Деепричастие сопутствия действиючәчелепчәчелмичә
Деепричастие предшествия действиючәчелгәнчечәчелмәгәнче
Деепричастие постдействиячәчелгәччәчелмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениечәчелимчәчелчәчелсенчәчеликчәчелегезчәчелсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)чәчелмимчәчелмәчәчелмәсенчәчелмикчәчелмәгезчәчелмәсеннәр
Условное наклонениечәчелсәмчәчелсәңчәчелсәчәчелсәкчәчелсәгезчәчелсәләр
Условное наклонение (отр. форма)чәчелмәсәмчәчелмәсәңчәчелмәсәчәчелмәсәкчәчелмәсәгезчәчелмәсәләр
Настояще-будущее времячәчеләмчәчеләсеңчәчеләчәчеләбезчәчеләсезчәчеләләр
Настояще-будущее время (отр. форма)чәчелмимчәчелмисеңчәчелмичәчелмибезчәчелмисезчәчелмиләр
Прошедшее категорическое вр.чәчелдемчәчелдеңчәчелдечәчелдекчәчелдегезчәчелде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)чәчелмәдемчәчелмәдеңчәчелмәдечәчелмәдекчәчелмәдегезчәчелмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.чәчелгәнменчәчелгәнсеңчәчелгәнчәчелгәнбезчәчелгәнсезчәчелгәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)чәчелмәгәнменчәчелмәгәнсеңчәчелмәгәнчәчелмәгәнбезчәчелмәгәнсезчәчелмәгәннәр
Будущее категорическое вр.чәчеләчәкменчәчеләчәксеңчәчеләчәкчәчеләчәкбезчәчеләчәксезчәчеләчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)чәчелмәячәкменчәчелмәячәксеңчәчелмәячәкчәчелмәячәкбезчәчелмәячәксезчәчелмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.чәчелерменчәчелерсеңчәчелерчәчелербезчәчелерсезчәчелерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)чәчелмәм(ен)чәчелмәссеңчәчелмәсчәчелмәбезчәчелмәссезчәчелмәсләр
  1. 1.
    страд.от чәчү;сеяться, высеваться, засеваться
    • арыш вакытында чәчелде — рожь сеялась вовремя
    • чүп үләне үзеннән-үзе чәчелеп үскән — сорняк пророс самосевом
  2. 2.
    1. а)
      рассыпаться/рассыпаться
      • әрҗә эчендәге алмалар чәчелде — из ящика рассыпались яблоки
      • янчыгыннан акчалар чәчелде — из кошелька рассыпались монеты
    2. б)
      рассеиваться/рассеяться, разливаться/разлиться
      ◊рассеяние, излучение; см. тж. сибелү, таралу, коелу
      • яктылык чәчелү — светорассеяние
        • кояш нурлары чәчелде — разлились лучи солнца
  3. 3.
    разлетаться/разлететься
    • листовкалар җиргә чәчелде — листовки разлетелись по земле
    • кәгазьләр идәнгә чәчелде — бумаги разлетелись по полу
  4. 4.
    перен.разойтись, разбежаться, рассыпаться; см. тж. сибелү, таралышу
  5. 5.
    распространяться/распространиться; см. тж. таралу
    • даны еракка чәчелде — его слава далеко распространилась
  6. 6.
    перен.находиться, располагаться/расположиться местами то там, то сям; вкрапливаться
    • тал-тирәкләр арасында анда-санда балан куаклары чәчелгән — среди зарослей тальника то там, то сям вкраплены кусты калины
  7. 7.
    разбрызгиваться/разбрызгаться; брызгаться, брызгать; см. тж. чәчрәп
    • авызыннан төкерекләре чәчелә — изо рта брызжет слюна
    • чиләктәге сулары чәчелә — из ведра разбрызгивается вода
Устойчивые сочетания