дөнья

существительноеТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
падежед. ч.мн. ч.
Им.дөньядөньялар
Прит.дөньяныңдөньяларның
Д.дөньягадөньяларга
В.дөньяныдөньяларны
М.дөньядадөньяларда
Исх.дөньядандөньялардан
Принадлежность
лицоед. ч.мн. ч.
1-едөньямдөньябыз
2-едөньяңдөньягыз
3-едөньясыдөньясы
  1. 1.
    мир, вселенная, мироздание книжн.; поднебесная уст., народно-поэт.
    ◊мировой
    • дөньяның берлеге — единство мира
    • дөньяның барлыкка килүе (килеп чыгуы, яралуы) — происхождение вселенной
  2. 2.
    1. а)
      мир, свет, земной шар, планета
      ◊мировой
      • дөнья кисәкләре — части света
      • бөтен дөньяны әйләнү — объехать весь мир
    2. б)
      (весь) мир, (весь) свет, все люди, всё человечество
      • моны бөтен дөнья белә — это знает весь мир (весь свет); это знают все (все люди)
      • бөтен дөньяга танылу — прославиться на весь мир; становиться всемирно известным
  3. 3.
    мир, среда, уклад жизни (общественный) строй
    • антик дөнья — античный мир
    • иске дөнья — старый мир
  4. 4.
    мир, (окружающая) среда, сфера
    • йолдызлар дөньясы — звёздный мир
    • хайваннар дөньясы — животный мир; фауна
  5. 5.
    1. а)
      жизнь, житьё
      ◊житейский, мирской
      • дөньяга үз күзләрең белән карау — смотреть на жизнь (мир) своими глазами
      • дөнья үзе өйрәтә — жизнь сама учит
    2. б)
      рел.жизнь, мир (земной, загробный)
      • бу дөнья — этот мир; земная жизнь
      • теге дөнья — тот мир, загробный мир (жизнь)
  6. 6.
    в разн. знач.мир, область, сфера кого-л., чего-л.
    • музыка дөньясы — мир музыки
    • әдәбият дөньясы — мир литературы
  7. 7.
    разг.в знач. нареч.очень много, уйма
    • мәйданда дөнья халык — на площади очень много (уйма) народу
    • дөнья вакыт үтте — прошла уйма времени
Устойчивые сочетания
  • дөнья күләмендә — всемирно (известный)
  • дөнья күләмендәге — мировой, всемирный
  • дөньяны сиземләү (тою) — мировосприятие, мирочувствование, мироощущение
  • дөнья төзелеше — миропорядок, мироустройство
  • дөнья хәбәрләре — международные известия
Фразеологизмы