ни

1.
частицаусил.(в отриц. предложениях)…да, бер генә … дә
- ни капли не пролей — тамчысын да түкмә
- ни слова не изменю — бер генә сүзен дә үзгәртмәм
2.
частицаусил.(в придаточных предложениях)…гына …масын, …гына …са да
- что ни произойдёт, не испугается — нәрсә генә булса да курыкмый
- кто ни увидит, удивится — кем генә күрмәсен, [барысының да] исе китәр
3.
союз(при перечислении однородных членов)… да, … да
- ни тебе, ни мне — сиңа да юк, миңа да юк
- на небе ни месяца, ни звёзд — күк йөзендә ай да, йолдызлар да юк

Фразеологизмы

ни взад, ни вперёд — ни алга, ни артка
ни то, ни сё — берсе дә түгел
ни-ни или ни-ни-ни 1) — (при выражении категорического запрещения)һич тә, һич тә ярамый; 2) (при обозначении полного отсутствия действия) һич [тә] юк, һич тә түгел
ни дня нет — бер көн дә юк
ни шагу назад! — бер адымга да артка чигенмәскә!

(без ударения; в сочет. с предлогами является отделяемой частью отриц. мест.)һичбер, бер …дә