терәлү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәтерәлергәтерәлмәскә
Инфинитив на -мак/-мәктерәлмәк
Имя действиятерәлүтерәлмәү
Причастие настоящего временитерәлүчетерәлмәүче
Причастие прошедшего временитерәлгәнтерәлмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячактерәләчәктерәлмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсытерәләсетерәлмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-артерәлертерәлмәс
Деепричастие сопутствия действиютерәлептерәлмичә
Деепричастие предшествия действиютерәлгәнчетерәлмәгәнче
Деепричастие постдействиятерәлгәчтерәлмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениетерәлимтерәлтерәлсентерәликтерәлегезтерәлсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)терәлмимтерәлмәтерәлмәсентерәлмиктерәлмәгезтерәлмәсеннәр
Условное наклонениетерәлсәмтерәлсәңтерәлсәтерәлсәктерәлсәгезтерәлсәләр
Условное наклонение (отр. форма)терәлмәсәмтерәлмәсәңтерәлмәсәтерәлмәсәктерәлмәсәгезтерәлмәсәләр
Настояще-будущее времятерәләмтерәләсеңтерәләтерәләбезтерәләсезтерәләләр
Настояще-будущее время (отр. форма)терәлмимтерәлмисеңтерәлмитерәлмибезтерәлмисезтерәлмиләр
Прошедшее категорическое вр.терәлдемтерәлдеңтерәлдетерәлдектерәлдегезтерәлде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)терәлмәдемтерәлмәдеңтерәлмәдетерәлмәдектерәлмәдегезтерәлмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.терәлгәнментерәлгәнсеңтерәлгәнтерәлгәнбезтерәлгәнсезтерәлгәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)терәлмәгәнментерәлмәгәнсеңтерәлмәгәнтерәлмәгәнбезтерәлмәгәнсезтерәлмәгәннәр
Будущее категорическое вр.терәләчәкментерәләчәксеңтерәләчәктерәләчәкбезтерәләчәксезтерәләчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)терәлмәячәкментерәлмәячәксеңтерәлмәячәктерәлмәячәкбезтерәлмәячәксезтерәлмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.терәлерментерәлерсеңтерәлертерәлербезтерәлерсезтерәлерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)терәлмәм(ен)терәлмәссеңтерәлмәстерәлмәбезтерәлмәссезтерәлмәсләр
неперех.
  1. 1.
    опираться/опереться на что; прислоняться/прислониться к чему; притулиться
    • мичкә терәлде — он прислонился к печке
    • коймага терәлү — притулиться у забора
  2. 2.
    1. а)
      касаться/коснуться, прикасаться/прикоснуться
      ◊касание, прикосновение (вплотную)
      • бер-берсенә терәлеп торган биналар — здания, вплотную касающиеся друг друга
    2. б)
      почти касаться, быть очень близким/смежным, сопредельным
      ◊смежность, сопредельность
      • басуга терәлеп торган урман — лес, стоящий у самого поля
      • терәлеп торган күршеләр — соседи (соседние дома), стоящие очень близко рядом
    3. в)
      доходить/дойти высотой до чего
      • башы күккә терәлгән — высотой до небес
  3. 3.
    1. а)
      упираться/упереться обо что, во что
      • ярга терәлү — упираться о берег
    2. б)
      застопориваться/застопориться; приостанавливаться/приостановиться
      • һөҗүм терәлде — атака застопорилась
  4. 4.
    перен.зависеть от кого, чего, упираться/упереться во что
    • эш акчага терәлә — дело зависит от денег (упирается в деньги)
  5. 5.
    см. текәлү
    • терәлеп карау — смотреть в упор
  6. 6.
    перен.
    1. а)
      смотреть, обращаться (с вожделением, с просьбой, с мольбой); обратиться
      • байларга терәлү — обратиться с мольбой к богачам
    2. б)
      останавливаться/остановиться (с надеждой)
      • капка саен терәлү — останавливаться у каждых ворот
  7. 7.
    перен.приближаться/приблизиться вплотную; стоять совсем близко
    • кыш терәлеп тора — зима близка; зима у порога
  8. 8.
    страд.от терәү;подпереться, быть подпёртым
Устойчивые сочетания