төшерү

глаголТатарско-русский словарь, 2007

Парадигма

	Положительная форма	Отрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргә	төшерергә	төшермәскә
Инфинитив на -мак/-мәк	төшермәк
Имя действия	төшерү	төшермәү
Причастие настоящего времени	төшерүче	төшермәүче
Причастие прошедшего времени	төшергән	төшермәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячак	төшерәчәк	төшермәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсы	төшерәсе	төшермисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-ар	төшерер	төшермәс
Деепричастие сопутствия действию	төшереп	төшермичә
Деепричастие предшествия действию	төшергәнче	төшермәгәнче
Деепричастие постдействия	төшергәч	төшермәгәч

	мин	син	ул	без	сез	алар
Желательное / повелительное наклонение	төшерим	төшер	төшерсен	төшерик	төшерегез	төшерсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)	төшермим	төшермә	төшермәсен	төшермик	төшермәгез	төшермәсеннәр
Условное наклонение	төшерсәм	төшерсәң	төшерсә	төшерсәк	төшерсәгез	төшерсәләр
Условное наклонение (отр. форма)	төшермәсәм	төшермәсәң	төшермәсә	төшермәсәк	төшермәсәгез	төшермәсәләр
Настояще-будущее время	төшерәм	төшерәсең	төшерә	төшерәбез	төшерәсез	төшерәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)	төшермим	төшермисең	төшерми	төшермибез	төшермисез	төшермиләр
Прошедшее категорическое вр.	төшердем	төшердең	төшерде	төшердек	төшердегез	төшерде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)	төшермәдем	төшермәдең	төшермәде	төшермәдек	төшермәдегез	төшермәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.	төшергәнмен	төшергәнсең	төшергән	төшергәнбез	төшергәнсез	төшергәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)	төшермәгәнмен	төшермәгәнсең	төшермәгән	төшермәгәнбез	төшермәгәнсез	төшермәгәннәр
Будущее категорическое вр.	төшерәчәкмен	төшерәчәксең	төшерәчәк	төшерәчәкбез	төшерәчәксез	төшерәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)	төшермәячәкмен	төшермәячәксең	төшермәячәк	төшермәячәкбез	төшермәячәксез	төшермәячәкләр
Будущее неопределённое вр.	төшерермен	төшерерсең	төшерер	төшерербез	төшерерсез	төшерерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)	төшермәм(ен)	төшермәссең	төшермәс	төшермәбез	төшермәссез	төшермәсләр

1.
понуд.от төшү;в знач. 1—10, 20—25, 28—30
- печәнгә төшерү — направлять на сенокос (бригаду)
- укырга төшерү — посылать в школу; посадить за парту
2.
1. а)
  опускать/опустить, спускать/спустить
  - караваттан төшерү — помочь слезть с кровати (ребёнку)
  - пәрдәләрне төшерү — опускать шторы
2. б)
  спускать/спустить
  ◊спуск, спускание, спущение (по реке, по эскалатору и т. п.)
  - сал төшерү — спуск сплава, сплавление плота
3.
1. а)
  ронять/уронить
  - чиләкне коега төшерү — уронить ведро в колодец
2. б)
  перен.ронять/уронить; подрывать/подорвать
  - авторитетын төшерү — ронять (уронить) авторитет
4.
перен.
1. а)
  снимать/снять, смещать/сместить
  ◊снятие, смещение с должности
  - председательлектән төшерү — снимать с председательства
2. б)
  свергать/свергнуть, низлагать/низложить
  ◊свержение, низложение (монарха и т. п.)
5.
перен.опускать/опустить, сокращать/сократить
◊сокращение (текста и т. п.)
- монысын төшерергә дә мөмкин — это можно и опустить
6.
в разн. знач.ссаживать, высаживать/высадить
◊ссаживание, высаживание, высадка
- поезддан төшерделәр — ссадили с поезда
- десант төшерү — высадка десанта
7.
перен.спускать/спустить
◊спуск, спускание (приказов, нарядов, указаний по иерархической лестнице)
- директива төшерү — спуск директивы (низовым организациям)
8.
перен.разг.дать, (хлёстко) ударять; всыпать; стукнуть
- яңагына төшерү (хлёстко) — ударить по щеке
9.
направлять/направить, кинуть, бросить (взгляд)
- күзен (карашын) төшерде — он кинул взгляд
10.
наводить/навести
◊наведение (тени, блика, света и т. п.)
- диварга күләгә төшерү — наводить тень на стену
11.
1. а)
  наносить/нанести, выводить/вывести
  ◊нанесение, выведение (знаков); рисовать/нарисовать
  ◊рисование
  - өй сурәте төшерү — наносить (нарисовать) контуры дома
  - тамга төшерү — наносить (выводить) тавро
2. б)
  фотографировать/сфотографировать
  ◊фотографирование
3. в)
  снимать/снять (кинофильм и т. п.)
12.
заполучить (в руки); доставить/достать
◊заполучение, доставание
- каян төшердең син моны? — откуда ты достал это (эту вещь)
13.
прост.зарабатывать/заработать; подзарабатывать/подзаработать, заколачивать/заколотить
◊зарабатывание, подзарабатывание
- аена күпме төшерәсең — сколько заколачиваешь в месяц?
14.
◊израсходование, вложение (определённого количества денег)
- ун меңгә төшереп — вложив десять тысяч
- (...га төшерү) — израсходовать, влагать/вложить
15.
делать ударение (в речи)
- басымны икенче иҗеккә төшерү — делать ударение на втором слоге
16.
принимать/принять, пускать/пустить
◊приём (гостей, постояльцев, жильцов и т. п.)
- фатирга төшерү — принять на квартиру (на ночлег)
17.
в разн. знач.понижать/понизить, снижать/снизить
◊понижение, снижение чего
- бәясен төшереп сату — продавать, снижая цену; продать по сниженным ценам
- тавышын төшерү — снижать голос (тон)
18.
(торжественно) принимать/принять
◊(торжественный) приём
- кунак төшерделәр (торжественно) — принимали гостей
- килен төшердек (торжественно) — приняли сноху
19.
- (төшерга төшерү)
  1. 1.
    навлекать/навлечь
    хурлыкка төшерү — навлекать позор
  2. 2.
    обрекать/обречь; повергать/повергнуть
    ◊обречение на что
    кайгыга төшерү — повергать в горе (горестное состояние)
    коллыкка төшерү — обрекать на рабство
20.
заронять/заронить что; вызывать/вызвать
◊вызов определённого состояния
- арага салкынлык төшерү — заронить прохладность, вызывать холодок в отношениях
- шик төшерү — вызывать подозрение, заронить сомнение
21.
перен.жарг.закладывать/заложить; пропустить; выпивать/выпить
- берәрне төшерегез әле — пропустите-ка по одной (рюмке)

Устойчивые сочетания

төшереп алу
1. 1.
  сфотографировать; снять/заснять (на фотокарточку)
2. 2.
  разг.(хорошенько) выпить; заложить
төшереп җибәрү — выронить, уронить