бәрү

глаголТатарско-русский словарь, 2007
Парадигма
Положительная формаОтрицательная форма
Инфинитив на -рга/-ргәбәрергәбәрмәскә
Инфинитив на -мак/-мәкбәрмәк
Имя действиябәрүбәрмәү
Причастие настоящего временибәрүчебәрмәүче
Причастие прошедшего временибәргәнбәрмәгән
Причастие будущего времени на -ачак/-ячакбәрәчәкбәрмәячәк
Причастие будущего времени на -асы/-ыйсыбәрәсебәрмисе
Причастие будущего времени на -р/-ыр/-арбәрербәрмәс
Деепричастие сопутствия действиюбәрепбәрмичә
Деепричастие предшествия действиюбәргәнчебәрмәгәнче
Деепричастие постдействиябәргәчбәрмәгәч
минсинулбезсезалар
Желательное / повелительное наклонениебәримбәрбәрсенбәрикбәрегезбәрсеннәр
Желательное / повелительное накл. (отр. форма)бәрмимбәрмәбәрмәсенбәрмикбәрмәгезбәрмәсеннәр
Условное наклонениебәрсәмбәрсәңбәрсәбәрсәкбәрсәгезбәрсәләр
Условное наклонение (отр. форма)бәрмәсәмбәрмәсәңбәрмәсәбәрмәсәкбәрмәсәгезбәрмәсәләр
Настояще-будущее времябәрәмбәрәсеңбәрәбәрәбезбәрәсезбәрәләр
Настояще-будущее время (отр. форма)бәрмимбәрмисеңбәрмибәрмибезбәрмисезбәрмиләр
Прошедшее категорическое вр.бәрдембәрдеңбәрдебәрдекбәрдегезбәрде(ләр)
Прошедшее категорическое вр. (отр. форма)бәрмәдембәрмәдеңбәрмәдебәрмәдекбәрмәдегезбәрмәде(ләр)
Прошедшее неопределённое вр.бәргәнменбәргәнсеңбәргәнбәргәнбезбәргәнсезбәргәннәр
Прошедшее неопределённое вр. (отр. форма)бәрмәгәнменбәрмәгәнсеңбәрмәгәнбәрмәгәнбезбәрмәгәнсезбәрмәгәннәр
Будущее категорическое вр.бәрәчәкменбәрәчәксеңбәрәчәкбәрәчәкбезбәрәчәксезбәрәчәкләр
Будущее категорическое вр. (отр. форма)бәрмәячәкменбәрмәячәксеңбәрмәячәкбәрмәячәкбезбәрмәячәксезбәрмәячәкләр
Будущее неопределённое вр.бәрерменбәрерсеңбәрербәрербезбәрерсезбәрерләр
Будущее неопределённое вр. (отр. форма)бәрмәм(ен)бәрмәссеңбәрмәсбәрмәбезбәрмәссезбәрмәсләр
перех.
  1. 1.
    ударять/ударить, наносить/нанести удар, стукать/стукнуть; трахать/трахнуть, бабахать/бабахнуть (сильно, с шумом, треском)
    ◊удар, стук
    • аркага туп белән бәрү — стукнуть по спине мячом
    • ишеккә таяк белән бәрү — ударить палкой о дверь
  2. 2.
    ударять/ударить, ушибить
    ◊удар, ушиб
    • аякны бәрү — ударить ногу
    • башны бәрү — ушибить голову
  3. 3.
    стучать/стукнуть, ударять/ударить
    ◊стук, удар
    • ташны ташка бәрү — ударить камень о камень
  4. 4.
    кидать/кинуть, бросать/бросить; бахать/бахнуть, бухать/бухнуть, бабахать/бабахнуть (обо что-л. с шумом, с размаху)
    ◊кидание
    • стаканны идәнгә бәрү — бабахнуть стакан об пол
  5. 5.
    разг.ударять/ударить, выстрелить, стрелять, стрельнуть; бить, выпалить, палить, пальнуть разг. бабахать, бахнуть, бабахнуть
    • туплардан бәрү — палить из пушек
    • окопларга туплардан бәрү — бить из орудий по окопам
  6. 6.
    разг.бросать/бросить, выбрасывать/выбросить, кидать/кинуть, швырять/швырнуть; забрасывать/забросить, закидывать/закинуть (далеко); отбрасывать, отбросить, откидывать/откинуть (в сторону), сбрасывать/сбросить, скидывать/скинуть (вниз)
    ◊кидание, забрасывание, закидывание, откидывание, сбрасывание
    • бөтен әйберләрне ыргыттым, сумканы да бәрдем — все вещи выбросил и сумку выкинул
    • ботинкаларны суга бәрдем — ботинки швырнул в воду
  7. 7.
    бить, хлестать, ударять/ударить, стучать (о дожде, ветре, волнах и т. п.)
    ◊удар, стук
    • ачы җил йөзгә бәрә — резкий ветер бьёт в лицо
    • дулкынарның ярга бәрүе — удары волн о берег
  8. 8.
    бить, пробиваться/пробиться, прошибать/прошибить, ударять/ударить, хлестать, хлынуть, лить (ручьём), политься, вырываться (стремительно, с силой), потечь (потоком)
    ◊удар
    • скважинадан нефть бәрде — из скважины ударила нефть
    • тау астында чишмә бәреп тора — под горой бьёт родник
  9. 9.
    бить, ударять/ударить в нос, обдавать/обдать, обвеять, охватить (запахом, теплом, дыханием и т. п.)
    • борынга дару исе бәрде — в нос ударил запах лекарства
    • чәчәк исе бәрү — обдать запахом цветов
  10. 10.
    сиять, излучать/излучить, светить, светиться, озарять/озарить (о радости, счастье и т. п.)
  11. 11.
    1. а)
      разг.бить, ударять/ударить током и т. п.
      ◊удар
      • ток бәрмәсен, сак бул — как бы током не ударило, будь осторожен
    2. б)
      перен.разг.бить, ударять/ударить (стремительно), нападать/напасть (внезапно), атаковать в; по; по направлению чего
      • бер ноктага бәрү — бить в одну точку
      • маңгайга бәрү — атаковать в лоб
  12. 12.
    обычно со сл. ачыктан-ачык, турыдан-туры, турыдан говорить, сказать/сказануть, высказывать/высказать
    • мин турыдан бәрәм — я говорю прямо в лицо
    • ачыктан-ачык бәрү — сказать открыто
  13. 13.
    разг.играть, поиграть (в игры, где хлёстко бьют руками)
    • карта бәреп алыйк — перекинемся в карты
    • волейбол бәрделәр — они поиграли в волейбол
Устойчивые сочетания